Buğday nasıl yetiştirilir?

İnsan beslenmesinde kullanılan, kültür çeşitleri arasında üretim ve yaygınlık yönünden ilk sırayı alan buğday, değişik iklim koşullarına adaptasyon yeteneği yüksek bir bitki olarak bilinir. Dünya çevresinde takribî 50 ülkenin temel besini konumundaki buğday, bitkisel besin kaynakları arasında günlük kalorinin takriben %20’sini karşılar. Bu oran Türkiye’de takriben %50 civarındadır. Unlu mamuller başta olmak üzere gıda sanayisi için önemli bulunan bir tahıldır.

Sulama

Buğday ülkemiz iklim şartlarında, yetiştirme ve gelişme zamanı boyunca sulanmaya ihtiyaç duymaz. Fakat sulama olanaklarının bulunmuş olduğu alanlarda sapa kalkma ve çiçeklenme zamanında, aşırı kuraklıklar oluşmadan sulama yapılabilmektedir. Buğdaydan alınacak verim, yağışlarla yakından ilgilidir. Genellikle Mart ve Nisan aylarındaki yağış miktarı, buğdayın kalitesini ve verimini etkilemektedir.

Ekim

Tohumdan yetiştiricilik yapılır. Yüksek kalitede azami verimi almak için düzenli çimlenme ortamının sağlanması gerekmektedir. Bu amaçla türkiyede buğday ekimi çoğu zaman sonbahar ve kış olmak üzere iki devirde yapılmaktadır. Yazlık ekime kıyasla kış zamanı ekimlerinden daha çok verim alınır. Fakat kullanılacak tohumun cinsi ve soğuğa dayanıklılığı, ekim zamanını belirleyen en ehemmiyetli faktördür.

Toprağın hazırlanması

Toprak hazırlıkları nadasa bırakılmış yahut nadassız topraklarda değişiklik göstermektedir. Yabancı otlarla mücadele, toprak suyunu biriktirme ve koruma gibi amaçlarla toprak ekim öncesinde işlenerek hazırlanır. Bu safhada erozyona neden olmaması için toprağı alttan işleyen aletlerin kullanılması tavsiye edilir.15- 20 cm derinliğinde sürülerek havalandırılan toprak, ekim öncesinde tırmıkla düzeltilerek tohum yatakları hazırlanır.

Hasat

Bölümlere göre değişmekle beraber buğday hasadı Mayıs ve Ağustos ayları arasında, takriben 3,5 aylık bir zamanda yapılmaktadır. Buğday hasadı için adet nem oranı %14’ün altına düştüğünde ideal hasat zamanı gelmiş demektir. Bu oran buğdayın sağlıklı biçimde depolanabilmesi için gereklidir. Olgunlaşan buğday başaklarının hasadı, biçerdöver, tırpan yahut orak ile yapılmaktadır.

İklim ve Toprak isteği

Buğday çeşidine göre değişik toprak şartlarında ayrıca kıraç topraklarda bile buğday yetiştirilebilir. Ama buğday için en ideal toprak, su geçirgenliği iyi killi ve tınlı topraklardır. Su tutma kapasitesi takribî %30 civarındaki topraklarda iyi gelişme göstermektedir.

Buğday, türlü coğrafyalarda yaygın olarak yetiştirilebilmekle beraber fazla sıcak ve nemi sevmeyen, serin iklim bitkisidir. Bilhassa yetişme zamanında sıcaklığın asgari 8 derece, nemin ise & 60’ın üstünde olması gerekmektedir. Gelişme devrinde çok fazla sıcaklığa ihtiyaç duymaz. 10 - 15 derece arasında sıcaklık, %65 etrafında nem ve kapalı hava koşulları ideal ortamı oluşturmaktadır. Sapa kalkma ve başaklanma adıyla anılan zamanlarda nem ve sıcaklık isteği artış göstermektedir. Hassaten başaklanmadan hemen önce nemin yüksek olması alınacak verimi ciddi miktarda etkilemektedir. Döllenme dönemine girildiğinde düşük nem ve yüksek sıcaklık adet kalitesini yükseltir.