Çay nasıl toplanır?
Marttan nisana kadar toplanan genç filizli çayın ferah tadı olur. Bu ayların ortasına kadar toplanan çayda daha az taze filiz bulunur...
Dünyada en fazla tüketilen içeceklerden biri olan çayın, anavatanı Güney ve Güneydoğu Asya olmakla beraber türkiyede de Doğu Karadeniz bölümünde, Rize ve etrafında üretimi bolca yapılmaktadır. Ülkemiz çay üretiminde dünyada 7. sırada yer alır. Türkiye’de senede takriben 1.2 milyon ton yaş çay yaprağı üretilmektedir.
Marttan nisana kadar toplanan genç filizli çayın ferah tadı olur. Bu ayların ortasına kadar toplanan çayda daha az taze filiz bulunur. Mayıstan hazirana kadar toplanan çay daha koyu demli olur. Sonraki dönem yağmur çayları toplanır. Bu çay, karışımları fazlalaştırmak ve dengede tutmak için kullanılır. Ekim ve kasım gibi aylarda toplanan çay düşük kalitelidir ama, daha az güneş görmesinden ötürü o kadar koyu ve demli değildir. Genel olarak çayın hasat zamanı tadını etkilemektedir. Çay üretimi büyük tecrübe gerektirir.
Fidan şekline gelen ve ekimi yapılmış olan çay bitkisinden 2-3 sene sonra tam sürgün alınmaya başlanır. Yılda 3 kez sürgün veren çay, iklim koşulları, konumu, toprağın özelliği ve bakım koşullarına göre 4. sürgünü de verebilir. Çay yeterli olgunluğa ulaştıktan sonra gübre verilir ve sonraki ay ilk sürüm toplanmaya başlar. Çay toplamaktan kasıt çalımsı bodur bitkilerin uzayan taze filiz bölgelerinin toplanmasıdır. Bu işlem elle, çay makasıyla ve gelişen teknolojiyle beraber çay toplama motorlarıyla yapılmaktadır. Yaygın olan makasla toplama yöntemidir. Çay makası; ucu küt ve makasın sol bölümüne poşet geçirilmiş biçimde tasarlanmıs, her makas darbesinden sonra kesilen çayların o poşette biriktiği bir toplama aletidir. Çay toplanırken dikkatli olunması gerekli olan çayın odunsu bölgelerine zarar vermeden filiz bölgelerinin toplanmasıdır. Çayın lezzetli ve taze olması toplanan filizle ilgilidir. En kaliteli çaylarda çayın ilk iki yaprağı kullanılmaktadır. Çay filizleri kesilip (budanıp) makas poşetlerinde biriktikten sonra büyük çay sepetlerinde toplanır. Çay alım merkezlerinde büyük bezlerin üstüne serilir ve fabrikalarca buralardan tartılarak toplanır. Kapalı biçimde çok bekletilmesi durumunda çay yanarak zarar görür.
Tarım amacı ile yetiştirilen 2 m'nin altında küçük ağaç görünümünde çalımsı yeşil bitkilerdir. Çay, nemli iklimlerde yetişen, yaprak ve tomurcukları içecek maddesi üretmekte kullanılan bir tarım bitkisidir. Kısa saplı, derimsi yapılıdır. Çiçekleri beyaz ve hafif kokuludur. Yeşil çay, siyah çay ve oolong çayı gibi farklı oksidasyon seviyelerinden geçirilerek üretilen çay türleri vardır.