Zeytin nasıl toplanır?

Zeytin ülkemizin Akdeniz ve Ege kıyılarında yetiştirilen bir ağaç bitkisidir. İnsanların sağlığına olan katkıları yapılmış olan araştırmalarla çokca defa kanıtlanmış olan zeytinin toplanması da büyük bir uğraş gerektirir.

Makine Gücüyle Toplama

Makine gücüyle zeytin toplama işlemi 2013 senesinde yapılmış olan yeni makinelerle yaygınlaşmaya başlamıştır. Ama çoğu kez bu yola başvurulmaz. Bunun sebebi makine gücüyle toplanan zeytinlerin ağaçlara aşırı hasar vermesidir. Makine ile zeytin toplama işlemi devam etse de halen insan gücü ön plandadır.

1.Toplama (Eylül Ayının İçerisinde Gerçekleşir)

Bu evrede ağaçlarda ilk kararan zeytinler toplanır. Bu zeytinler salamura yaparken kullanılmaktadır. Bu evrede elde edilecek zeytinin oranla miktarı çoktur. 2. Toplama (Eylül Ayının Sonu ve Ekim Ayının Başı Arasında Gerçekleşir): 1. toplamada olduğu gibi bu evrede de zeytinler salamura yapımı için kullanılmaktadır. Bu evrede elde edilecek ürün miktarı çoktur. 3. Toplama (Ekim Ayı Sonu ve Aralık Ayı Ortasında Gerçekleşir): Ağaçlarda kalan bütün zeytinler toplanır. Yeşil (ham) ya da siyah (olgunlaşmış) olmasına bakılmaksızın bütün zeytinler toplanır. Bu safhada elde edilen ürün genel olarak zeytinyağı için kullanılmaktadır. Ağaçların tamamı temizlenir. 4. Toplama / Başak (Aralık Ayı Nihayetinde Gerçekleşir): Bu evrede zeytini mal sahibinden ziyade köy gençleri yahut ihtiyaç sahipleri kimselerce yapılmaktadır. Toplanmış olan zeytinlerden arda kalan zeytinler toplanır. Ağaçlardan ve yerden toplanan zeytinler çoğunlukla sabun yaparken kullanılmaktadır. Ayıklama işlemi sonrası değişik amaçlarla da kullanılacak zeytin elde edilebilmektedir.

Ağaççı: Ağaca çıkarak tepe dallarındaki zeytinleri düşürmekten sorumlu olan kişilere denir. Zeytin ağacının ince dalları düşünüldüğünde genellikle minyon tipli insanlardan meydana gelir denilebilir. Ağaççı olabilmek tecrübe gerektirir.

Merdivenci: Özel zeytin merdivenlerini kullanan ve ağacın çevresindeki yüksek dalları sıyırmakla sorumlu olan kişilerdir. Merdivenciler genellikle erkeklerden olur. Bunun nedeni merdivenin ağırlığıdır.

Yaygıcı: Ağaççı ve merdivencilerin ağaçtan düşürdükleri zeytinlerin toprakla temasını engellemek adına yayılan yaygılardan sorumlu olan kişilerdir. Toplanacak ağacın başına ilk gelen kişilerdir. Görevleri arasında yaygı dışına düşen zeytinleri toplamak ve toplanan zeytinleri kasalamakta vardır.

İnsan gücüyle toplamada ellerin peşi sıra tırmık diye adlandırılan zeytin toplamaya yardım eden aletlerin yanında sırıklar da kullanılmaktadır. Lakin genelde ağaçların zarar görmemesi adına tırmık ve sırık kullanımına başvurulmaz.

Zeytin Nasıl Toplanır?

Zeytin toplamanın başlıca iki yöntemi vardır, bunlar şu şekildedir:

İnsan Gücüyle Toplama

Makine Gücüyle Toplama

Bu iki değişik yöntemi açacak olursak şunları söyleyebiliriz.

İnsan Gücüyle Toplama

Genelde günün ilk ışıkları ile beraber tarlaya giriş yapılmaktadır. Genelde tarla sahibinin yanında “imeci” adı verilen köy halkı veyahut “amele” ismiyle anılan mevsimlik işçiler bulunmaktadır. Hepsinden önce tarlada çalışacak olan insan grubu arasında iş bölümü yapılmaktadır. Zeytin toplanırken 3 temel görev vardır;

Zeytin Toplama Evreleri

Zeytin toplama işlemi genel olarak 4 evreden ortaya çıkar. Bu evreleri şu biçimde sıralayabiliriz;

Zeytin Toplanma Zamanı Ne Zamandır?

Ülkemizdeki zeytinler çoğu zaman ekim ayının ilk haftası itibari ile toplanmaya başlamaktadır. Süreç yeni yılın ilk gününe kadar devam eder. Aralığın bu denli fazla olmasındaki temel etmen sonbahar aylarındaki yoğun yağış halidir. Zeytin ağaçlarının ıslanması halinde toplama işlemine ara verilir. Bunun sebebi böylesi hallerde ağaca yapılacak müdahalelerin ağacın hastalık kapma olasılığını artırmasıdır. 1 Ocak tarihinde ise toplama işlemi genel olarak son bulur. Yeni yılın ilk günü sonrasında ağaçlarda kalan zeytinler çoğunlukla toplanmaz ve yöre halkı tarafından bu zeytinler “kuşun, kurdun nasibi” olarak tabir edilir.