Çay nasıl bir bitkidir?
Çay hayli kuvvetli bir köke sahiptir. Budanmamış görüntüsü, küçük ağacı andırır. Bu bitki toplanma, işlenme ve demlenme süreçlerinden...
Latincesi Theaceae olan çay, çaygiller ailesine ait bir bitki olarak bilinmektedir. Çayın karakteristik özelliği, nemli iklimleri sevmesidir. Yaprak ve tomurcukları içecek olarak kullanılabilen çay, Türkiye başta olmak üzere Çin ve Uzakdoğu ülkeleri için önemli kabul edilen bir tarım bitkisidir.
Çay hayli kuvvetli bir köke sahiptir. Budanmamış görüntüsü, küçük ağacı andırır. Bu bitki toplanma, işlenme ve demlenme süreçlerinden geçince tüketilir. Çayın toplanması hayli zahmetli bir iştir. Makas, ip, çay gumisi, el arabası, çay bezi, orak gibi malzemeler çay toplama sırasında kullanılmaktadır
Çin tarihinde tıbbi tedaviler için de kullanılan bitkidir. Zamanımızda yeşil çay bilhassa sindirim ve bağışıklık sistemi için önerilmektedir. Bunun sebebi çayın yüksek miktarda antioksidan içermesidir.
Çay işlenmesi safhasında hepsinden önce kurutulur. Daha sonrasında fermantasyon safhasına geçilir. Kurutma safhasında çayın nem oranı düşer. Üstüne tel bir ağ asıldıktan sonra yarım bütün gün beklenir. Sonraki safhada yuvarlama makineleri kullanılmaktadır. Orada çayın tipine ve kullanılma amacına göre bir ayrım yapılmaktadır. Fermantasyon işleminde çay paketlenir yahut teneke kutulara konur. Ek olarak çayın rengi ve tadı da bu safhada gerçekleşir.
Çayın çokca faydası bulunmaktadır. Kolesterol ve LDL seviyesini kan üstünde önemli oranda düşüren çay, ruhsal olarak da bir rahatlık sağlamaktadır. Son yapılmış olan testlere göre çayın damar sertliğini önlediği de görülmüştür. Lakin çayın kullanımında dikkat gösterilmelidir. Aşırı çay tüketimi demir eksikliğine neden olabilir.
Çay üretildikten sonra fabrika işlemlerinden geçerek yeşil çay, siyah çay ve oolong çayı biçiminde değişik türlerde kullanılmaktadır. Esas vatanı Güney ve Güneydoğu Asya ülkeleri olan bu bitkinin yetişeceği bölümlerin yoğun yağış alması gerekmektedir. Türkiyede de Karadeniz Bölümü, çayın en fazla üretildiği bölgedir.
Çay tropik iklimlerde ve yüksek bölümlerde yetişir. Tohum ve çelikle ekilme işlemi yapılmaktadır. Çay büyüme safhasında 6 veyahut 14 gün içerisinde bir toplanır. Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran gibi aylarda toplanan çayların kalitesi daha yüksektir ve verimi daha fazladır. Ekim ve Kasım gibi aylarda toplanan çay, daha az güneş gördüğü için koyu bir dem almaz.