Balıklar nasıl solunum yapar?
Fotoğraf: SF Brit...
Besinlerden enerji elde edilmesi işlemine solunum denir. Canlılar, yaşamsal faaliyetlerini gerçekleştirmeleri için solunum yapmak zorundadırlar. Bazı canlılar solunumlarında oksijene ihtiyaç duymazlarken, karada yaşayan canlıların çoğu solunumu oksijen varlığında gerçekleştirirler. Suda yaşayan canlılar olan balıklar da solunum olayını oksijen kullanarak gerçekleştiren canlılardandır.
Balıklar Nasıl Solunum Yapar?
Fotoğraf: SF Brit
Balıklar sürekli bir şekilde ağızlarına su alırlar ve ağızlarına aldıkları bu suyu solungaçlarından dışarıya verirler. Balıkların bu hareketleri ile ağızlarına aldıkları su, solungaçlardan atılırken lamellere temas eder. Suyun lamellere teması sırasında da sudaki çözünmüş haldeki oksijen molekülleri, difüzyon yoluyla solungaç lamellerindeki kılcal damarlara geçmektedir. Bu anda balık vücudunda gerçekleşen yaşamsal faaliyetler nihayetinde oluşan karbondioksit gazı da suya geçmektedir. Bu biçimde solungaçlar kullanılarak balık hem yaşaması için gereken olan oksijeni vücuduna almış olur, aynı zamanda vücudundaki atık madde olan karbondioksitten de kurtulmuş olur.
Balıkların solungaçlarının yapısı ve sayısı balıkların çeşidine göre farklılık gösterebilir ama solungaçların çalışma prensibi aynıdır. Solungaçlar katmerli yapıdadır ve solungaçların bu katmerli yapısı kılcal kan damarlarının çok çok fazla suyla temas etmesini sağlar. Bu biçimde suda az ölçüde bulunan oksijenin vücudumuza yeteri kadar alınması için solungaçların aşırı çalışması engellenmiş olur.
Suda da Oksijen Bulunur
Suyun içinde oksijen, havada olduğu gibi gaz durumda değil de, çözünmüş durumda bulunmaktadır. Suyun, yüzeye yakın bölgelerindeki oksijen oranı yaklaşık 1 litre suda 5 mililitre civarındadır. Oksijenin bu durumu akciğer solunumu yapan canlıların vücutlarında kullanılmak için münasip değildir. Fakat balıklar solungaç ismiyle anılan yapıları hasebiyle suda bulunan oksijeni vücutlarına alarak solunum yapabilirler.
Solungaçlar, balıkların ağız boşluklarından vücutlarının dışına açılan yapılardır. Solungaçlar üstünde solungaç yayları, solungaç yayları üstünde de lameller bulunmaktadır. Kılcal kan damarları da bu lamellerin üstünde bulunur. Solungaçlarla balığın vücuduna oksijen alınması da bu kılcal damarlar hasebiyle gerçekleşir.
Çoğu zaman oksijenin yalnızca memelilerde olduğu gibi vücudumuza akciğerler vasıtasıyla alınacağı ve su altında yaşadıkları için balıkların oksijene ulaşamayacakları düşünülür. Fakat suyun içinde de belli ölçüde oksijen bulunmaktadır ve oksijen canlı vücuduna akciğerler hariç değişik yapılardan da alınır.