Çay nasıl ekilir?
Çay çeşitleri oksidizasyon işlemine tabi tutulma oranına göre farklılık göstermektedir. Misal olarak yeşil çayda oksidizasyon yapılma...
Türkiye'de çay için her ne kadar geleneksel içecek deniyor olsa da esasen bu bitkinin anavatanı tropik ve subtropik iklim bölgeleridir. Azami olarak Asya’da üretilen çayın üretim haritası hayli geniştir. Amerika’dan Avustralya’ya kadar kendine yer bulabilmiş bu bitkinin üreticiliği konusunda dünyada ilk on ülke arasında bulunan Türkiye, Asya ülkelerinden sonra ilk sırayı almaktadır. Peki, hayatımızda bu kadar önemli görülen bir yer kaplayan bu bitkinin nasıl üretildiğini, ne tür işlemlerden sonra sofralarımıza geldiğini merak ettiniz mi?
Çay çeşitleri oksidizasyon işlemine tabi tutulma oranına göre farklılık göstermektedir. Misal olarak yeşil çayda oksidizasyon yapılmazken, beyaz çayda %5-10 oranında, siyah(kırmızı) çayda %100 oranında oksidizasyon oranı bulunur. Siyah çay Camellia Sinensis bitkisinin yapraklarından elde edilir. Siyah çayın üretiminde kullanılan yöntemler Ortodoks yöntemi ve CTC yöntemidir. Hem makine aynı zamanda elle üretim yapılabilen Ortodoks yönteminde kaliteli çay üretimi mümkündür. CTC yöntemi ise daha fazla düşük kaliteli poşet çay üretimi için tercih edilir.
Çay yağışı bol olan ortamlarda iyi gelişme göstermekte olup kuraklığa dayanamamasının nedeni köklerinin ince olmasıdır. Bitki iki yöntemle üretilir, tohum yöntemi ve çelik yöntemi. Tohumla üretimde tohumların ılık suda bir gün bekletilip ekilmesi gerekmektedir. Bitki büyüme sürecinde her 6-14 gün içinde bir toplanır. Hasat zamanı çayın tadını etkilemekte olduğundan bu konu önemlidir. İki yapraklı filizler toplanarak en kaliteli çaylar elde edilebilmektedir.
Kaliteli çay üretimini sağlayan Ortodoks yönteminde çay beş aşamadan geçer. Bunlar, soldurma, kıvırma, oksidizasyon, kurutma ve sınıflandırma.
Kıvırma safhasında bir önceki bölümde yumuşatılmış olan ve nemi azaltılmış olan yaprakların elle yahut makine kullanılarak yoğrulmasıdır. Buradaki amaç yoğrulan yapraklardaki yağ ve enzimlerin harekete geçirilmesidir.
Bir sonraki bölüm kurutma aşmasıdır. Orada oksidizasyon durdurulması ve çay yapraklarının stabil hale getirilmesi amaçlanır. Bunu yapmak için kullanılan basit ya da endüstriyel fırınlar hasebiyle yapraklardaki nem oranı %2 ye çekilir.
Bu bölümde kıvırma işlemi ile yumuşatılan yapraklar oksidizasyon işlemine tabi tutulur. Bunu yapmak için yapraklardaki enzimler hava ile temas ettirilir. Siyah çay %100 oranında oksidize edilir.
Soldurma işleminin gayesi çay yapraklarındaki nemi azaltmak ve yaprakları bir sonraki süreç olan kıvırma safhasına hazırlamaktır.
Kurutulmuş olan çay yaprakları için artık son kısım sınıflandırma yani tasniftir. Bu bölümde amaç yaprakları belli özelliklerine göre elle ayırmaktır. Bunlar tomurcuk olup olmaması, yaprağın bütünlüğü ve gövdenin var olup olmaması gibi özelliklerdir.