Kayın nasıl bir ağaçtır?
Kayının güneş ışığına ihtiyacı yoğun olmadığından su emmemiş olması kaydıyla asidik veyahut bazik yapılı geniş bir toprak çeşitliliği...
Avrupa, Asya, Uzak Doğu ve Kuzey Amerika bölgelerinin ılıman iklimin hakim olduğu kısımlarında doğal yetişme alanı olan, kayıngiller ailesinden yapraklarını döken sürekli geniş çaplı yüksek boylu bir ağaç cinsidir. Kayın ağacının tohumlarına kayın kozalağı denir. Bu ağaç cinsinin çoğu türünde yöreden yöreye ufak sapmalar olabilse de, 300 sene kadar yaşayabilir ve boyları da 40 metreye kadar varabilir.
Kayının güneş ışığına ihtiyacı yoğun olmadığından su emmemiş olması kaydıyla asidik veyahut bazik yapılı geniş bir toprak çeşitliliğinde yetişebilir. Kayın ağaçlarının yaprak uzunlukları 5-15 cm ve genişlikleri 4-10 cm olabilirken, yaprakların bütün yüzeyi veyahut yalnızca bir kısmı dişli bir yapıda görülebilmektedir. Kayın cinsi, benzer canlı üstünde hem erkek hem dişi çiçekleri taşıdıkları için tekevciklidir. Küçük çiçekleri cinsiyetsizdir. Dişi çiçekler çiftler durumunda tomurcuklanır. Erkek çiçekler ise rüzgarla tozlaşan kısımlar olan başak kısmını taşır. Bu yapılar yeni yapraklar göründükten kısa bir zaman sonra ilkbaharda gelişir. Ağacın kabuğu pürüzsüz ve genelde açık gri renklidir. Meyvesi küçük, keskin üçgen hatlara sahip, 10-15 mm kalınlığında bir yapıdadır. Meyvenin kabukları ise 1-2 cm kalınlığında, yumuşak dikenli bir doku ile kaplıdır. Meyveleri yüksek miktarda tannik asit içerip, acımsı bir tada sahip olabilmesine karşın (lakin meşe palamudu kadar acı değildir) yenilebilir. Yaprak biçimi gibi detay unsurların dışında çeşitleri arasında bazı önemli farklılıklar olmasına karşın Avrupa kayını (fagus sylvatica) yetiştirilmiş en bilinen türdür. Literatürde "batı kayını" adıyla da isimlendirilir. Olgunlaşan tohumları ile Kasım ayında ile ürer.
Kayın ağacı cinsinin Türkiye'de yetişen çeşidi "Doğu kayını" (fagus orientalis) çeşididir. Yayıldığı coğrafya, Ege ve Marmara bölgelerinden Karadeniz kıyılarına kadar geniştir. Karadeniz kısmında devamlı görüldüğü yerler Bolu, Sinop ve Samsun illeridir. Marmara kısmında ise Kocaeli'nin kuzey kısımlarında yoğun olarak rastlamak mümkündür. Bu kayın çeşidi, Doğu Karadeniz sahilleri boyunca 1000-1700 m olan yükseltilerde değişik ağaç türleriyle beraber yaşar. Bu türünde güneş isteği fazla olmaz. Yarı-gölge şartlarında büyümeyi sever. Gövdesi ise düzgün yapılı, taç bölümü yayvan ve geniş bir ağza sahiptir. Fakat bu tür her sene tohum vermez.