Bağlama nedir?
Bağlama en fazla (gövdesi/teknesi) dut, gürgen, kestane, ardıç, karaağaç, ceviz ağaçlarından yapılmaktadır. Buna ek olarak sesi daha ...
Türk Toplum Müziği dediğimiz zaman ilk aklımıza gelen enstrüman bağlama olur hep. Bağlamanın nasıl ortaya çıktığını bilmek istiyorsak hepsinden önce bağlamanın atası olarak kabul edilen kopuzu incelemek gerekmektedir. Çünkü kopuz, Türklerin bilinen en eski sazlarından birisidir. Takriben 15 yüzyıl (1500 sene) kopuz adıyla anılan bu çalgı, bazı değişikliklerle Anadolu'da bağlama-saz adını almıştır. Ama Sibirya ve Orta Asya Türkleri vesilesiyle kopuz aslını koruyarak bugünümüze kadar kullanılan çalgı olarak ulaşabildi.
Bağlama en fazla (gövdesi/teknesi) dut, gürgen, kestane, ardıç, karaağaç, ceviz ağaçlarından yapılmaktadır. Buna ek olarak sesi daha güzel elde etmek için üst kapağı ise köknar, çam ve ladin ağaçlarından tercih edilir. Sap kısmı ise gürgen, akgürgen, ardıç yahut ceviz gibi daha sert ağaçlardan tercih edilir. Bağlamada 17 ile 24 arasında farklılaşan sayılarda perde bulunmaktadır.Bağlamalara özelliğine göre 6-9 tel takılır. Bağlamanın tellerini türlü seslere göre ayarlama işlemine "düzen" denmektedir. Sap tarafında bulunan perdelere parmaklar kullanılarak basılarak ve gövde tarafında bulunan tellere ise mızrap ismiyle anılan plastik ya da ahşaptan yapılma bir araçlara dokunularak bağlamadan ses çıkarılır.
Bağlama yapılmış olan araştırma sonuçlarına göre 12. yüzyıldan beri bilinegelen Türklere özgü, telli bir toplum çalgısıdır. Eski Türk kültüründe kopuz çalıp insanlara öğütler veren bilge kişiler vardı ki bunlara "ozan" denilirdi. İlerleyen dönemlerde kopuzun adı saz/bağlama olmuş ve bu çalıp söyleyen ozanlara da saz şairi anlamına gelen "aşık" adı verilmeye başlanmıştır. Bağlamanın atası olan kopuz su kabağı üstüne hayvan derisi gerilerek ve kiriş adı verilen yerinden sapına doğru at kılından yapılma teller geçirilerek yapılırdı. Daha sonraları ise ağaçtan oyulan bir gövde ve üstüne tahta bir kapak eklenmek suretiyle ve telleri metalden yapılmaya başlanan bağlamanın adının sapında yer bulan bağlardan geldiği düşünülmektedir.
Bu günlerde kullanılan standart bir bağlamanın tekne, göğüs kapağı, alt eşik, tel bağlama takozu, teller, perdeler, sap (klavye), üst eşit, akort burguları ve burguluk diye adlandırılan bölgeleri; meydan sazı, divan sazı, çöğür, aşık sazı ve bağlama adıyla anılan çeşitleri mevcuttur.