Çuvaşça nasıl bir dildir?
Modern Türk yazı dilleri içinde değerlendirilmesine karşın Türk lehçeleri ile arasında önemli farklar olan Çuvaşça konum itibarı ile ...
Rusya'nın orta kesimindeki Ural Dağları'nın batısında yoğun olarak konuşulan ve çağdaş Türk yazı dilleri içinde değerlendirilen Çuvaşça, Ogar ve Bolgar grubu dillerinin yaşayan tek dilidir. Benzer zamanda Çuvaşların da anadili olarak kabul edilir. Dilin konuşur sayısı takriben iki milyon kişidir.
Modern Türk yazı dilleri içinde değerlendirilmesine karşın Türk lehçeleri ile arasında önemli farklar olan Çuvaşça konum itibarı ile kendine münhasır özellikler göstermektedir. Örnek verilecek olursa Çuvaşça'da ş>l değişimi mevcuttur. Buna göre 'taş' sözcüğü Çuvaşçada 'çul' dur. Görüldüğü üzere t>ç ve a>u değişimleri de dikkat çekmektedir. Buna ek olarak 'gümüş' sözcüğü de Çuvaşçada 'kemel' olarak karşılık bulur.
Çuvaşçada görülebilen devamlı değişmelerden bir diğeri a>u değişimidir. Buna göre Türkiye Türkçesindeki 'at' sözcüğü Çuvaşçada 'ut' şeklini almıştır. Bu değişimlere z>r değişimleri de eklenebilir. Türkçedeki 'biz' zamirinin Çuvaşçada 'ebir' olması gibi.
Çuvaçada bulunan ünsüz harfler ise /p/ (п), /t/ (т), /k/ (к), /tɕ/ (ч), /ʂ/ (ш), /ɕ/ (ç), /χ/ (х), /ʋ/ (в), /m/ (м), /n/ (н), /l/ (л), /r/ (р), /j/ (й) harfleridir. Kiril alfabesine yakın bir harf olan Çuvaş alfabesi birtakım değişik sesleri de içermektedir. Genel Çuvaş alfabesi ise а ӑ б в г д е ё ӗ ж з и й к л м н о п р с ҫ т у ӳ ф х ц ч ш щ ъ ы ь э ю я seslerinden oluşur
Çuvaşça Rusya'ya ait topraklarda okulların eğitim sistemlerinde ve medya organlarında kullanılır. Bu hal Rusların tepkisini çektiği için Çuvaşça'nın etkinlik alanı azaltılmaya ve asimile edilmeye çalışılmaktadır.
Çuvaşça konumu itibarı ile çokca Türk lehçesini de etkilemiştir. Karadeniz'in kuzey bölümünden batıya doğru hareket eden bütün boyların dilleri ve kültürleri Çuvaşçadan birtakım unsurlar almıştır. Hunlar, Avarlar, Bulgarlar ve Macarlar bu göç yolunu kullanan ve Çuvaşçadan etkilenen dillerdir. Çuvaşça, proto-Türkçe olarak kabul edilen Altay dilinin özelliklerini yansıtmaktadır. Bu nedenden dolayı Türk dili araştırmacıları için Çuvaşça en eski ve önemli kaynaklardan birisi olarak değerlendirilir. Hassaten atasözleri konusunda zengin yapıdadır.