Mahya nasıl yapılır?

Cami minareleri arasına konulan renkli ve ışıklı yazılara mahya denir. Mahya, Ramazan ayına özel gelenektir ve zaman geçtikçe bir sanat durumunu almıştır.

Ramazan ayının müjdesini veren mahyalar, büyük ve çok minareli camilerde, minareler arasına ip veya teller gerilerek hazırlanır. Bu tellerin üstüne yerleştirilen ışıklı yazı veyahut resimler ise mahyanın temelini oluşturmaktadır. Osmanlı Devleti zamanında yağ kandilleri ile aydınlanan mahyalar, son yıllarda elektrikli küçük ampullerden ortaya çıkar.

Mahyacılık sanatı, Ramazan ayına özeldir ama hazırlıkları 15 gün öncesinden başlar. Bu bölümde teller ya da ipler minareler arasına yerleştirilir, yazılar ve resimler seçilir. Mübarek ayın ilk günü ise mahyalar yakılmaya başlanır. İlk günlerde güzel geldin mesajı içeren mahyalar, Ramazan ayı bitmesinden sonra yerini veda mahyalarına bırakır. Razamanın gelişini müjdeleyen mahyaların yanında ek olarak oruç tutmanın güzelliklerini anlatan ve İslam’ın pozitif yönlerini ortaya koyan mahyalar da minareleri ve camileri süsler.

Mahyacılık sanatı takribî 400 yıldır Ramazan gibi aylarda sürdürülen bir gelenektir. Müslümanlara özgü bir ayda yapılsa da mahyacılık sanatı, Müslüman kültürler arasında yalnızca Türk milletine ait bir gelenek olmuştur.

Mahya ustaları, mahyayı hazırlamadan önce yazıyı veyahut resmi bir kağıt üstünde planlar. Kareli kağıt üstünde yaptığı bu planlama mahya ustasının yazıları oluşturacak iplerin ve telleri hazırlaması için yardım etmektedir. Hazırlanan taslağın üstüne ise küçük ampüller yerleştirilir. Özellikle hazırlanan bu düzenek son olarak iki minare arasına yerleştirilir.

Işıklarıyla Ramazan akşamlarını ve gecelerini aydınlatan mahyalar, esasen Ramazan ayının insanlara getirdiği çoşkuyu, sevinci ve bolluğu simgeler. Mahyacılık sanatı, bütün bu güzellikler için Allah’a şükretmeyi amaçlar. Güzelliği ve ışıltısıyla Ramazan ayının ne kadar özel olduğunu bütün Müslüman alemine hissettirir.

Mahyacılığın ortaya çıkışı rivayete göre Osmanlı Devleti zamanında Hattat Hafız Ahmet Kefevi’nin yaptığı bir resim ile olmuştur. Bu resimde hattat, iki minare arasına yazılar yazmıştır. Dönemin padişahı 1. Ahmet , resmi gördükten sonra çok beğenmiş ve bu fikri uygulamak istemiştir. Resimden alınan ilhamla ilk mahya Sultanahmet Camii’nde kandiller vasıtasıyla aydınlanmıştır. Böylece Ramazan aylarına mahsus mahyacılık sanatı doğmuş ve etkisini hiç yitirmeden bugünümüze kadar ulaşmayı başarmıştır.