Tezhip sanatı nedir?

Günümüz aksesuarlarına kadar yansıyan, güzelliği kadar zahmetli ve tarih kokan yanıyla da dikkat çekmeyi başaran tezhip sanatı, asırlardır hiçbir etkisini kaybetmeden yer ediniyor sanat camiasında. Bir bakanın bir daha bakmak isteyeceği türde kendini öne atan Tezhip sanatının detayları ve tarihi ise bu sanatın neden bu denli değerli olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

Tezhip sanatının kökeni hayli eskilere dayanıyor. Tezhip, Osmanlı Devrinde de en fazla ilgi gören sanat dalları arasında yer alıyor.

Tezhip sanatı kendi içinde Halkar, Zerefşen, Şukufe, Münhani, Saz Yolu, Klasik Tezhip gibi alt başlıklara ayrılıyor. Bu alt başlıklar, Tezhip eserlerinin yapım taktiğine, yapımda kullanılan malzemelere göre şekilleniyor. Örnek verilecek olursa, yalnız altınla yapılan Tezhip sanatı ürününe “Halkari” ismi veriliyor.

Tezhip kelimesinin kökeni Farsçaya dayanıyor. Tezhip, Farsça dilinde “yaldızlamak, altınla süslemek” gibi manalara tekabül ediyor.

Tezhip sanatını icra eden sanatçılara müzehhip denirken (bayan sanatçı; müzehhibe) ; tezhip sanatıyla yapılmış eserlere ise müzehhep deniyor.

Tezhip sanatına eser kazandırırken, hayata geçirilmek istenen ürü, hepsinden önce kağıda yazılıyor. Devamında ise kâğıt vasıtasıyla motif deliniyor. Delik delik ilerleyen Tezhip ürününün geçirileceği yere aktarılması bunun sayesinde kolaylaşıyor. Bu anda yardıma yapışkan siyah tozlar koşuyor. Son olarak da eser altın yahut da altın rengi boyalarla süsleniyor.

Tezhip sanatının tarihi çokca döneme tanıklık eden geçmişinden bugünümüze çok eser bırakıldığı görülüyor. Bu eserlerden bir bölümünün sanatçısı belliyken; bir kısım eserin ise kim tarafından yapıldığı belli olmayıp anonim kategorisine dahil edilmekte.

Bu sanatın gelişim öyküsü ise ayetlerin, devlet dosyaları gibi derin değerlere sahip nesnelerin önemini belirtmek amacı ile başlıyor.

Çağımızda de Tezhip sanatının nesilden nesile ilerlemesi için çokca Tezhip sanatçısı kurslar düzenliyor. Ayrıca çok belediyede kültür sanat aktivitelerini düzenlerken bu tarihi sanatı geleceğe aktarmak için çabaya bürünüyor. Çok eser üretmiş, bu işin eğitimini vermiş usta Tezhip sanatçıları arasında Süheyl Ünver, Muhsin Demironat, Rikkat Kunt, Fatma Çiçek Derman, Münevver Üçer, Arzu Toplu gibi isimler yer alır iken, zamanımızda hala daha bu işi meslek olarak devam ettiren, sergiler açan Tezhip sanatçıları bulunuyor.