Kültür mantarı nasıl bir bitkidir?

Bitkisel ve hayvansal besinlere alternatif bir kaynak olan mantarın kültür yetiştiriciliği günümüzden 45 sene öncesine dayanır. İlk kez 1970’li senelerde üretimine başlanan kültür mantarı, son günlerde amatör ve ticari olarak yaygın olarak üretilmektedir.

Türkiyede en fazla üretilen kültür mantarları Agaricus bisporus ve Agaricus bitorquis’dir. Kültür mantarı, kültür yetiştiriciliğini ifade eden bir tanım olsa da Agaricus bisporus çeşidi kültür mantarı olarak özdeşleşmiştir.

Hasat

Örtü aşamasından sonra takriben 20 gün sonra mantarlar kompost yüzeyinde görülmeye başlar. Ürün dönemine girildikten sonra oda sıcaklığı 15 derece, nem oranı ise %85 düzeyinde tutulur. Mantar hasadı sabah erken saatlerde yapılmaktadır. Şapkasından hafifçe bastırılıp, merkezi çevresinde döndürülerek mantarlar toplanır. Bu bölümde mantarın zedelenmemesine, örtü toprağının açılmamasına dikkatli olunması gerekir.

Sterilizasyon

Fermentasyonu tamamlanmış olan kompost misel ekilmeden önce türlü zararlı ve hastalıkları önlemek için uygulanan pastörizasyon işlemidir. Kompost buharla sterilizasyonda 12 saat süreyle 60 dereceye ısıya tabi tutulur. Daha sonrasında bir hafta süreyle 55 derece sıcaklıkta bekletilir. Bu aşamalardan sonra komposttaki zararlılar ve hastalıklar yok edilmiş olur. Streril hale gelen kompost yetiştirme tekniğine göre kasa, torba, ranza veyahut kümbet sistemlerinden birine yerleştirilir.

Yetiştirme aşamaları

Kültür mantarı yetiştirmek için ilk adım kompost hazırlığıdır. Kompost hazırlandıktan sonra strerilizasyon işlemi yapılmaktadır. Daha sonrasında misel ekimi gerçekleşir. Misel ekiminden takriben 3 hafta sonra mantarlar toprak üstünde gelişmeye başlar.

Kompost hazırlığı

Mantarlar hareket edemedikleri için beslenmeleri için başka kaynaklara bağımlıdır. Bitkilerdeki gibi klorofil mekanizmasına sahip değildirler. Kompost aşaması, fermantasyon işlemi ile kompostun içerisinde yer bulan besinlerin mantarlar tarafından tüketilebilmelerini sağlayan bir çeşit dönüştürme işlemidir. Kompost hazırlanırken saman, sağ, otlar, mısır koçanı, at gübresi, tavuk gübresi, keçi gübresi, kemik unu, azot içeren gübreler, fosfor içeren gübreler, kireç, alçı ve mermer tozu gibi maddeler kullanılmaktadır. Kompostun gereken dönüşümü sağlayabilmesi için Uygun saman ve benzeri maddelerin kuru olarak depolanmasına, kompost materyallerinin nem, yağmur, kar, ışık ve rüzgar gibi etmenlerden korunmasına dikkatli olunması gerekmektedir.

Misel ekimi

Miseller bir tür mantar tohumu olarak düşünülebilir. Ekim yapıldıtan sonra miselin ön gelişim evresi başlar. Böyle zamanlarda misel iplikçikleri kompostu tümüyle kaplar. Böyle anlarda sıcaklık 25 derece, ortam nemi ise %85-%90 arasındadır. Misel iplikçikleri geliştikten sonra, mantarın ihtiyacı olan karbondioksitin sağlanması için bir kat örtü toprağı atılır.