Kestane balı nasıl üretilir?

Doğu Karadeniz Bölümünde yetişen kestane ağaçlarının çiçek özlerinin toplanmasıyla oluşturulan kestane balı Artvin yöresinde yaygın bir biçimde üretilir. Mayıs ve Haziran gibi aylarda açan çiçeklerden elde edilir. Halk içinde acı bal olarak da bilinir. Tadıyla, rengiyle, kokusuyla ve kıvamıyla diğer ballardan farklıdır. Rengi diğer ballara göre hayli koyudur. Keskin bir kokusu vardır. Tadı acı olduğundan ötürü her insanın damağına münasip olmayabilir.

Kestane balı eskiden yüksek ağaçların üstüne kurulan karakovanlar ile üretilmiştir. Çağımızda ise bu bal arıcılığın ilerlemesiyle yerini fenni kovanlara bırakmıştır. Kestane balı üretimindeki en ehemmiyetli faktör hava koşullarıdır. Havanın ne çok yağışlı ne de kurak olması gerekmektedir. Hava yağışlı olursa çiçeklerin nektarı yıkanır. Kurak olursa da çiçek ballanmadan solar. Her yıl benzer verim alınmayabilir. Kestane çiçeği mevsimine münasip koloniler hazırlanmalıdır. Güçlü koloniler gerekmektedir. Kestane çiçeği açtıktan birkaç hafta sonra ballanmaya başlar. Arılar o çiçeklerden polen toplarlar. Daha sonrasında ise nektar toplamaya başlarlar. Arıların bir bütün gün topladıkları nektarlardan sadece bir kısmı bala çevrilebilir. Yutulan nektarlar arıların bal midesine gider. Enzimler vesilesiyle bu nektarlar kimyevi değişime uğrarlar. Enzimin adı invertaz enzimidir. Arılar petek hücrelerine bu kimyevi değişim ile oluşan balı yerleştirirler. Peteklerin üstü mumdan bir kapakla örtülmelidir. Arıların sistemiyle sağlanan özel havalandırma vesilesiyle bal zaman geçtikçe kıvamını alır. Bu üretim aşaması takriben bir aydır. Balın şeker dengesindeki değişiklik ise toplanan nektarlardan kaynaklanır. Diğer ballara göre kestane balı fiyatları biraz pahalıdır. Bunun nedeni kestane balı üretiminin kısa bir zamanda yapılmış olması ve üretiminin zahmetli olmasıdır.

Kestane balı şifalı bal olarak da bilinir. Mikroplara karşı korumasıyla bilinir. İyileştirme özelliği vardır. Bağışıklık sistemini güçlendirir. Bronşit, astım, solunum yolları enfeksiyonu, soğuk algınlığı gibi hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Yanık tedavisinde de tedavi edicidir. Kestane balı sodyum, potasyum, kalsiyum, mangan ve demir açısından diğer ballara göre daha iyi bir kaynaktır. Yapılan araştırma sonuçları nihayetinde Türkiye florasına ait ballar içinde antimikrobiyal özelliği ile değerli bir bal olduğu kanıtlanmıştır. Her balda olduğu gibi kestane balı için de güven çok önemlidir. Balı üreticinden almak en doğrusudur. Bal üretiminin artması için de kestane ağacı üretimi arttırılmalıdır. Kestane balı oda sıcaklığında bekletilirse akışkan bir kıvama sahip olur. Lakin bu zaman geçtikçe kristalleşmesine neden olabilir. Soğuk ortamlarda şekerlenmezler. Fazla güneş ışığı ve nem gibi dış etkenler kestane balının bozulmasına neden olabilirler.