Kanun nasıl çalınır?

Kanun, Türk müziğindeki ses sahası en geniş enstrümanlardandır. Bu genişliğin yanında 26 perdenin de bir baskı gerektirmeden, açık durumda bulunuşu itibarı ile sesleri ve seslerin Türk müziğindeki isimlerini açıkça bir tablo gibi gözler önüne sermektedir.

Kanun, yüzükler, mızraplar, akort anahtarı, nota sehpası ve gerekiyorsa ayak sehpası hazır edilerek çalışmaya ilk adım atılmalıdır. Oturulacak zeminin mümkün ise kolçaksız bir sandalye olmasına dikkat edilmesi gerekmektedir. Sandalyeye oturulduktan sonra üst bacak eğer ayaklara doğru eğimli ise kesinlikle ayaklar altına hafif ayak sehpası koymak icap eder. Nota sehpası tam karşıya değil de mandal ve burguların bulunmuş olduğu sol tarafa konulmalıdır. Böylelikle hem nota sehpası, aynı zamanda mandallar kontrol altına alınmış olunur. Yüzük ve mızraplar doğru biçimde parmaklara oturtulduktan sonra kanun çalışmaya hazır bir pozisyona gelinmiş olunur. Eller ve kollar kanuna paralel uzanmalıdır. Sağ el derinin sol tarafındaki filetonun iç tarafına; sol el mandal tahtasının sağ tarafındaki filetonun iç tarafına gelecek biçimde hizalanır. Bu, hem doğal kanun sesi çıkarılması, aynı zamanda mandallara hâkim bir icra biçimi olması açısından önemli ve gereklidir. Çalışmaya başlarken bütün parmakların yumuşak ve gergin olmayan bir biçimde tutulması gerekir. İşaret parmakları tam yatık veyahut tam dik biçimde değil, takriben 45 derecelik bir açı ile tellere bakması gerekmektedir. İşaret parmakları ile tınlatılacak sese vurulmadan önce başparmaklar, tınlatılacak sesin bir aşağıdaki perde üstünde işaret parmaklarına yastık vazifesi görmesi için hazır bulundurulur. Böylelikle işaret parmağı bir sese vurduğu zaman, başparmak bir alt perdedeki teller üstünde işaret parmağına destek olacak ve mızrabın başka tellere vurmasını engelleyecektir.

Kanun çalışmaya başlanırken hepsinden önce sağ ve sol elin orantılı bir biçimde kullanılması gerektiği unutulmamalıdır. İlk alıştırmalardan başlayarak bu alışkanlık kazanılmalıdır. Aksi takdirde gelecekte düzeltilmesi çok zor yanlış bir icra tarzı ortaya çıkacaktır. Uzun bir zaman notalardan oluşan eserler, sağ veya sol eli bir diğerine oranla fazlaca kullanan icracılar tarafından problemsiz bir biçimde çalınırken, kısa süreli değerlerin çokça olduğu eserler yönünden benzer kolaylığı bulmamız mümkün değildir. Ellerin orantılı kullanılması mutlaka başlangıç alıştırmalarıyla beraber sağlanmalıdır. Unutulmaması gerekli olan bir konu da çalışmalara sağ elle başlamak gerektiğidir. Sol elin mızrap vuruşu olarak kullanımının yanında, mandal kullanımı da ilgili olacağı için ilk vuruşun sağ elde olması önemlidir.