Viyolonsel nasıl çalınır?

Yaylı sazlar ailesinde yer bulan viyolonsel, diğer adıyla çello, perdesiz, 4 telli bir bas enstrümanıdır. 4 oktavlık ses aralığı ile oda müziğinin önemli enstrümanı viyolonsel senfoni orkestralarında da yer bulur. Daha fazla kemana benzetilen çalgı hem boyut aynı zamanda arşenin kullanım çabukluğu yönünden ayrılmaktadır.

Genelde perdesiz bir çalgı olması ve daha fazla klasik ağırlıklı çalışmalarda yer alması nedeniyle çalması zor gibi görünse de viyolonsel, doğru oturuş ve tutuş pozisyonu ve doğru konumlandırılmış sağ ve sol el kullanımı ile temel nota ve müzik bilgilerini de üstüne katlayarak her yaştan insanların disiplinli çalışma ile kolaylıkla öğrenebileceği bir müzik aletidir. 

Yere dayanan bir çubuk üstünde duran viyolonsel oturmak suretiyle ve bacaklar arasına alınmak suretiyle çalınan bir müzik aletidir. Her yaştan her insanın çalabileceği bir enstrüman olma özelliği ile viyolonselde tutuş çalma tekniklerinin geliştirilmesi açısından çok önemlidir. Bu bağlamda değişik boyutlarda çeşitleri bulunan viyolonselin doğru konumlandırılması için kesinlikle çalanın boyuna münasip olması gereklidir.

Başlangıç açısından 5’li akort sistemine göre belli alanları kapsayan ve yedi konuma kadar uzanan viyolonselde hepsinden önce temel konum özelliğindeki birinci konumdan başlamak suretiyle diğer alt ve üst konumlara doğru ilerlemek gereklidir.  Diğer yedi konum dışında kalan konumlar için viyolonsel kullanımının profesyonel alanlarında yer alacak konumlardır.

Viyolonselde sağ el arşe kullanılarak sesin üretiminde etkiliyken sol el notalar basarak besin belirlenmesinde rol oynar. Doğru sesin doğru biçimde ortaya konması açısından çalarken sağ ve sol el koordinasyonunu gerektiren viyolonsel, çalma sırasında belli bir kas gücüne ihtiyaç duyduğu için özel olarak yeni başlayanlarda kas ağrıları ve kasılmalarla sonuçlanabilecek yorucu bir etkinliktir. Bu neden ile ilk çalışmalarda arşenin ucu kullanılarak çalışmalar yapmak hem sağlık aynı zamanda öğrenim bakımından daha etkili sonuçlar doğurur.

Arşenin tellere devamlı bir basınç uygulamasından çok kolun öne ve arkaya serbestçe hareketiyle teller üstünde akıcı bir biçimde gezmesi üstüne kurulu arşe kullanımında, bu tür çalışmalar ek olarak pratiklik kazanmak ve detaşe, legato, staccato gibi yay tekniklerinin zaman geçtikçe geliştirilmesi bakımından da önemlidir. Benzer biçimde sağ el gibi sol elin de parmakların sap ve tuşe üstünde rahat bir şekilde gezebilmesi ve sesleri tam verebilmesi açısından konumlandırılması doğru olmalıdır. Baş parmak yalnızca kavramaya yardım eden olabilecek biçimde kullanılmalı, kastırılmamalıdır. Diğer parmaklar ise sap tarafına eklem çıkıntıları tellere eşit mesafede yer alacak biçimde ve yuvarlanarak yerleştirilmelidir. Benzer baş parmakta olduğu gibi parmaklar kasılmadan ve kol gücü eşit biçimde parmaklara dağıtılmış şekliyle sol elin kullanımı daha rahat ve kolay gerçekleşir. Bu biçimde en basit tabiriyle parmağın çekilerek ses üretmesine dayanan pizzicato tekniği kolayca uygulanabilir. Baş parmağın tuşe üstünde kullanımı ise ileri bir teknik olması ile disiplinli ve planlı çalışma ile gerçekleşebilecek uzun prosesi kapsar.