Ünlem işareti nasıl kullanılır?
Cümle sonuç kısmında ünlem işareti kullanımının sonrasında büyük harfle başlanması gerektiği unutulmamalıdır....
Cümleye vurgu katan ünlem işareti (!) simgesi ile gösterilir. Aşırı heyecan belirten cümlelerin sonlarında kullanılmaktadır. Bu hal bilhassa sevinç, öfke, heyecan ve korku duyulduğu anlar olarak nitelendirilir. Ünlem işaretinin diğer bir genel kullanım alanı da emir cümleleri ile hitap cümleleridir.
Hocam!..
Ahmet!..
Cümle sonuç kısmında ünlem işareti kullanımının sonrasında büyük harfle başlanması gerektiği unutulmamalıdır.
11-A Sınıfı Öğrencileri!
Dur Yolcu!
Ey Türk Gençliği!
Doktor Murat!
3. Emir Bildiren Cümleler
Kilolarının hepsini (!) bir ayda verecekmiş.
Her gün (!) ders çalışacakmış.
Bugünden başlayarak) sigarayı bırakıyormuş.
Tüm yaz (!) çalışacakmış.
5. Ünlem işaretinin kullanım şekillerinden bir diğeri de yukarıda kullanımına hayli yakın bir şekildedir. Yukarıdaki kullanımda var olan üçüncü şahış bu kullanımda yoktur. Bu kullanımında iki kişi söz konusudur ve ünlem kullanılmasındaki amaç alay, küçümseme, kinaye ve önemsememe duygularını belirtmektir.
Ünlem İşaretinin Kullanım Şekilleri ve Örnekleri
Aşırı Heyecan Belirten Haller
Ahmet, yürü!
Sakın böyle yapma!
İlacını iç!
Bölük, dur!
4. Ünlem işaretinin diğer kullanım biçimi de alay bildiren ifadeleri belirtmek amaçlı kullanılmasıdır. Bu kullanımında parantez içinde cümle ortasında kullanılmaktadır. Kendisinden önce gelen ifade ile dalga geçildiğini, bu ifadenin ciddiye alınmadığını anlatır. Bu kullanımında genellikle bir kişiye ait bir durumun ikinci bir kişi tarafından üçüncü bir kişiye anlatımı söz konusudur. Bu neden ile yüklem çoğu zaman -miş/-mış zaman yapısında çekimlenmiş haldedir.
Ünlem işareti sonuna geldiği cümleyi bitirir. Bu açıdan nokta ile benzer göreve sahiptir. Bununla beraber ünlem işareti kullanılan cümle vurgulu okunur.
Çok düşüncelisin (!), teşekkürler.
Ben de çok akıllı (!) olduğunu düşünüyorum.
Bu gecikmiş doğum günü kutlamana gerçekten çok sevindim (!), teşekkür ederim.
Bana da yapacak ev işi bıraksaydın, hepsini yapmışsın (!).
Ünlem işareti kullanımından sonra üç nokta konması gerekli olan bir hal var ise, iki nokta koyulması yeterlidir. Ünlem işaretindeki nokta da üç noktanın bir parçası olarak sayılmaktadır.
Biz evleniyoruz!
Eyvah, cüzdanımı düşürmüşüm!
Bu hareketini sakın tekrarlama!
Yaşasın, Ayşe yurtdışından dönüyor!
İstediğim üniversiteyi kazanmışım!
Anne, köpekler bize doğru geliyor!
2. Hitap Bildiren Cümleler