Türkmence nasıl bir dildir?
Çağaların döküp gitdi (Çocuklarını bırakıp gitti.)...
Türkmence, Türkmenistan’da resmi dil olarak konuşulmaktadır. Bu dil, Türk dilinin lehçeleri arasında Azerice, Türkçe ve Gagavuzca’ya yakın bir dildir. Bu yüzden bu lehçelerle benzerlikler göstermektedir.
AYRALIK
Çağaların döküp gitdi (Çocuklarını bırakıp gitti.)
Emma gara eken bagtı (Ama kara imiş bahtı.)
Benzer hossar gerek vagtı. (Çocuklarını bırakıp gitti.)
Serdar bir şada yigitdi, (Serdar bir sade yiğitti,)
Türkmen Türkçesi veya Türkmence olarak bilinen dil Oğuz dilleri içerisinde yer bulan çağdaş yazı dillerinden biridir. Bu dilin en yoğun olarak konuşulduğu yer Türkmenistan, bu dili konuşan topluluğa da Türkmen adı verilir. Türkmenler, Orta Asya bölgesinin geniş alanlarına yayılmış ve dillerini halen konuşmaktadır.
Türkmen Türkçesi ile söylenmiş bir şiir:
Türkmence dili, Oğuz grubuna dahil şivelerin doğu kolunu oluşturur. Bu sebeple Oğuz Türkçesi’nin sahip olduğu özellikler Türkmen Türkçesi’nin karakteristik özelliklerini oluşturmaktadır. Ek olarak Türkmen Türkçesi’nin Kıpçak ve Çağatay Türkçesi özelliklerini taşıdığı da bilinmektedir. Buna ek olarak bu dilin çokca yerel ağzı bulunur. Bu yerel ağızlara misal olarak Çandır, Mukri, Hatap, Bayat, Teke, Salır, Anav, Nohur verilebilir.
Orta Asya’da yaşayan Türkmen halkı 15. yy ve 17. yy arasında yazı dili olarak Çağatayca’yı kullanmıştır. 18. yy da ise ilk defa yerel ağızla (Türkmen Türkçesiyle) şiirler söylemişler, bunu takiben Türkmence yayılmaya başlamıştır. 1925 tarihinden sonra bu dil yazı dili olarak da kabul görmüştür.
Türkmence'nin dünyada takriben 6.000.000 kişi tarafından konuşulduğu bilinmektedir. Bu rakamın aşağı yukarı 3.500.000 kadarını Tükmenistan’daki toplum oluşturur. Türkmenistan’ın nüfusu 4.844.000 civarındadır. Bu nüfusun % 72’si Türkmence dilini konuşmaktadır. Dünya üstündeki konuşma oranının kalanını ise İran (2.000.000 kişi) ve Afganistan (500.000 kişi) oluşturur.
Türkmence 1929 senesine kadar Arap, 1940 senesine kadar Latin, 1996 senesine kadar Kiril alfabesiyle yazılmıştır. Son olarak ise Latin alfabesine geçilmiştir.