Özbekçe nasıl bir dildir?

Özbekçe, diğer bir adlandırmayla Özbek Türkçesi, Türk yazı dillerinden birisi olarak Çağatay Türkçesinin sonrasında oluşumunu tamamlayan bir dildir. Özbek Türkçesi, Türk lehçelerinin Karluk grubu içinde değerlendirilir. Bu dil son günlerde Özbekistan'ın resmî dili olarak kullanılır 

Son yapılmış olan incelemelere göre son günlerde Özbek Türkçesi konuşan sayısı 22 milyondur. 

Özbek Türkçesinin alfabe kullanımı tarihine bakılırsa, 1904'ten önce diğer tüm Orta Asya dillerinde görüldüğü gibi Arap alfabesi kullanılmış olduğu görülmektedir. 1924-1940 yılları arasında Latin alfabesini kullanan Özbekler, Stalin idaresinin başlamasının sonrasında 2002 senesine kadar Kiril alfabesini kullanmıştır. Son yıllarda ise Özbekler resmî olarak Latin alfabesini kullanmaktadır. Lakin şehir içinde halen Kiril alfabesinin yaygın bir biçimde görmek mümkündür. 

Özbek Türkçesi, Özbekistan dışında çok Türkî Cumhuriyetinde de konuşulur. Kazakistan, Kırgızıstan, Tacikistan, Türkmenistan ve Afganistan'da Özbek Türkçesi kullanılmaktadır. Bu ülkelerin bazı bölümlerinde Özbek Türkçesi konuşan sayısı bir hayli fazladır. 

Özbekçe, Orta Asya Türk lehçeleri içinde azami konuşura sahip dillerden birisidir. Özbekçe içinde, Oğuz grubuna ait Kıpçak ve Karluk lehçelerinin özellikleri bulunmaktadır. Bu yönüyle de Özbekçe bu unsurları birleştiren tek dil olma özellğini taşır. Özbekistan'ın şehirlerinde Özbek Türkçesinin içerisinde yer alan lehçeler konuşulmaktadır. Özbekistan'da Karluk ağzı, Fergana, Taşkent, Semerkant, Buhara, Termez ve Karşı gibi şehirlerde konuşulurken, Surhanderya ve Kaşkaderya şehirlerinde Kıpçak ağzı daha çok görülür. Harezm bölümlerinde de daha fazla Oğuz ağzı konuşulurken, Özbek Türkçesinin edebi dil olarak kullanılmış olduğu yerler Fergana ve Taşkent bölgeleridir.

Özbek Türkçesi, hassaten Orta Çağ zamanında zirve yapmıştır. Böyle zamanlarda Özbek Türkçesi, Orta Asya'nın çok önemli bilim, kültür ve edebiyat dili olmuştur. 

Özbekçenin diğer bir özelliği de içinde diğer Türk lehçelerine göre daha çok Farsça etkisi bulundurmasıdır. Özbek Türkçesi içinde söz varlığı açısından çok miktarda Farsça kelime bulunmaktadır. Bununla beraber diyalekt olarak da Farsçanın etkisi hissedilir. 

Tarihi Türk lehçeleri içinde yer alan ünlü uyumları kuralları Özbekçede bulunmaz. Bunun sebebi de Özbekçenin geçmişinde kullanılan Kiril alfabesinde ve son yıllarda kullanılan Latin alfabesinde yeteri kadar ünlü bulunmamasıdır. Bu hal Özbek ağızlarının genelinde de görülür