Çığ nasıl oluşur?
Eğimli arazilere yağan kar ilk olarak buralarda tutunur. Ama zaman geçtikçe kar tabakasının artması ile kar kütlesinin ağırlığı da ar...
Yoğun kar birikimi olan, dağ yamaçları gibi eğimli arazilerde, kar kütlelerinin türlü sebeplere bağlı olarak aşağıya doğru kayarak hareket etmesine “çığ” denir. Doğal afetlerden birisi olan çığ, değişik özellikteki kar tabakalarının birbiri üstünde kayması halinde olabileceği gibi, kar tabakasının tümüyle toprak zemin üstünde kayması halinde de olabilir. Çok büyük kar kütlelerinin, yüksek hızlarda kayması sonucu oluşan çığ, oluştuğu bölümde bulunan canlılara, bitki örtüsüne ve yerleşim yerlerine de yüksek miktarda zarar verebilir. Şimdi, çığ oluşumuna neden olan faktörleri inceleyelim.
Eğimli arazilere yağan kar ilk olarak buralarda tutunur. Ama zaman geçtikçe kar tabakasının artması ile kar kütlesinin ağırlığı da artar. Gittikçe ağırlaşan kar kütlesi de bir zaman sonra yerçekiminin etkisi ile aşağı doğru kaymaya başlar. Bazı etkenler kar kütlelerinin kaymasını kolaylaştırarak çığ oluşumuna neden olurlar.
Çığ Nasıl Oluşur?
Kar yağışının yoğun olduğu bölümlerde kar birikimi fazla olacağından çığ oluşma riski de fazladır.
Kar fırtınaları da çığ oluşumuna neden olan önemli etkenlerden birisidir. Kar fırtınaları ile savrulan kar, rüzgâr almayan kuytu bölümlerde birikerek, bu bölgelerdeki kar tabakalarını ağırlaştırır ve bu tabakanın zemine tutunması da gittikçe zorlaşır. Bu biçimde çığ oluşma riski hayli artar. Bununla beraber rüzgârın dağ eteklerine doğru şiddetli halde esmesi de çığ oluşumuna neden olabilir.
Küçük tabakalar durumunda kayan kar da, kayma esnasında birikerek çok çok büyük kar tabakalarını hareket ettirebilir ve çığ oluşumuna neden olabilmektedir.
Karlı arazilerin bitki örtüsünden yoksun oluşu da, kar kütlelerinin kaymasını kolaylaştırır. Özel olarak ormanlık arazilerde kar tabakası daha iyi bir tutunma sağlayacağı için çığ görülme riski hayli azalır.
Kar yağışından sonra görülebilen ani sıcaklık değişimleri de çığ oluşumuna neden olabilir. Hava sıcaklığının artması biriken karı gevşetirken, sıcaklığın düşmesi ise sonrasında yağan karın alttaki tabaka ile kaynaşmasını engeller. Bu biçimde üst tabakadaki kar kayarak çığ oluşumuna neden olur.
Çığ oluşumu için hepsinden önce arazide kalın bir kar örtüsü olması ve arazinin eğimli olması gerekmektedir. Arazideki eğimin takriben %30 etrafında olması halinde çığ riski başlar. Eğimin artması ile beraber çığ riski de artar.
İlkbahar yağmurları ve karların erimeye başlaması da kar tabakasını gevşeterek çığ oluşumuna neden olur.
Şiddetli ses titreşimleri de kar kütlelerinin hareket etmesine neden olabilir. Bilhassa gök gürültüleri ve şiddetli patlamalar nihayetinde çığ görülme riski çok büyük oranda artar.
Kar tabakasının üst yüzeyinde buzlanma meydana gelirse yüzey kayganlaşır. Yağan taze kar bir zaman biriktikten sonra bu yüzey üstünde kayar ve bu biçimde çığ oluşur.