Fildişi nedir?
Canlı bir hayvanın dişlerini sökmek zordur. Dişlerin büyük bir çoğunluğu ağız dışında olmasına karşın, kafatasına bağlı olan deri alt...
Fllerin dişlerinin biblo, ziynet eşyaları ve türlü mobilya kısımlarında kullanılması için işlemden geçirilmiş halidir. Geçmiş yüzyıllarda altın ve gümüş ile beraber zenginliğin simgelerinden biri şekline gelen fildişi halen elitlik göstergesi olarak karşımıza çıkmaktadır.
Fildişinin Yapısı
Canlı bir hayvanın dişlerini sökmek zordur. Dişlerin büyük bir çoğunluğu ağız dışında olmasına karşın, kafatasına bağlı olan deri altındaki bölümleri mevcuttur. Hayvanın yaşının büyümesi ile beraber doğru orantılı olarak dişlerde de büyüme gerçekleşir.
Görece yumuşak olan fildişleri kalsit sertliğine sahiptir. İşlenebilir oluşunun altında da bu sertlik derecesi yatmaktadır. Yukarıda da belirttiğimiz gibi fildişi adı altında değişik hayvanların dişleri kullanılabilmektedir.
Fildişleri yaşayan organizmalardır. Senede takribî 15 cm kadar uzamaktadırlar. Erkek hayvanlarda bulunan dişlerin dişilere göre daha kalın olduğu görülürken, memeli hayvanların dişleri türlerden bağımsız olarak benzer içeriğe sahiptirler.
Fildişinin Kullanımı
Fildişi uzun seneler boyunca türlü ziynet eşyalarının yaparken kullanılmıştır. Kolyeler, küpeler ve benzeri takılarda pek sık kulllanılan fildişi benzer zamanda, ayna çerçevelerinde, çekmece süslemelerinde, türlü mobilya kaplamalarında, heykel yaparken, biblolarda, kadeh yaparken vb. daha çokca alanda kullanılmıştır.
Modern çağlarda ise piyona tuşları ve bilardo toplarında da fildişi kullanılmıştır. Fil neslinin tükenme tehlikesi altına girmesi sonrası piyona ve bilardo toplarında sert plastik kullanılmaya başlamıştır.
Fillerin Neslinin Tükenmesi Sorunu
Fildişi kullanımı fil neslinin ve diğer fildişi elde edilen hayvanların nesillerinde ki azalma sebebi ile çokca ülkede yasaklanmıştır. Hayli kıymetli olan bu madde için halen yakın zamanımızda yasak avlanmalar mevcuttur. Benzer zamanda fillerin içgüdüsel olarak sürüden ayrılarak ölümlerine yakın yaşadıkları fil mezarlıkları da soygunlarla tahrip edilerek bu doğa harikalarının da yok olmasına neden olunmuştur.
Fil ve diğer fildişi elde edilen hayvanların avlanmalarının yasaklanması sonrasında talep gören bu madde için sentetik benzer maddeler üretilmeye başlamıştır. Çağımızda ayrımı yalnızca uzmanlarca yapılabilen sentetik fildişleri mevcuttur.
Fildişi Neden Üretilir?
Fildişi diye adlandırılan ürünlerin birçoğu adını da aldığı fillerin dişlerinden üretilir. Mamut fildişleri de geçmiş devirlerde kullanılmıştır. Benzer zamanda fildişi adıyla anılan bazı değişik hayvanların dişleri de vardır. Bunlar; erkek deniz aygırlarının azı dişleri, balina ve katil balina dişleri, gergedan dişleri, su aygırı dişleri, yaban domuzu dişleri, erkek kanada geyiğinin boru dişleri.