Empresyonizm nedir?
Resimden sonra empresyonizmin en fazla etkilediği sanat dalı edebiyat olmuştur. Dünyaca ünlü en ehemmiyetli empresyonist yazarlar ara...
Sürrealizmin oluşmasına zemin hazırlayan akımlardan biri olan empresyonizm, diğer adı ile izlenimcilik, 19. yüzyılda Fransa’da ortaya çıkmış bir sanat akımı olup, adını Claude Monet’nin “Impression: Soliel Levant” (İzlenim: Gün Doğumu) adındaki yağlı boya tablosundan almıştır. Empresyonizm, resim başta olmak üzere bütün sanat dallarını etkilemiştir. Bu akımdan yola çıkan sanatçılar eserlerine, kendi ruh hallerini ve ilham kaynaklarının onlarda yarattığı duygusal etkiyi aktarırlar. Bu yönüyle empresyonist eserlerde sanatçının karakterinden de ipuçları gözlenir.
Edebiyatta Empresyonizm
Resimden sonra empresyonizmin en fazla etkilediği sanat dalı edebiyat olmuştur. Dünyaca ünlü en ehemmiyetli empresyonist yazarlar arasında, Arthur Rimbaud, James Joyce ve Rainer Maria Rilke bulunurken; bilinen en bilinen Türk empresyonist edebiyatçılar; Ahmet Haşim, Cenab Şahabettin ve Ahmet Muhip Dıranas ‘tır. Ek olarak Cahit Sıtkı Tarancı ve Ahmet Hamdi Tanpınar’ın da empresyonizmden etkilendiği düşünülür.
Resimde Empresyonizm
Akımın öncüsü Claude Monet, eski, geleneksel tarzda ve manzaraya karşı oturup resim yapmak yerine, hayal gücünü kullanmayı tercih etmiştir. Monet Fransa’da bir tren yolculuğu esnasında pencereden dışarıyı izlerken gördüğü bahçeyi resmetmek ister ve seneler sonra oradan bir ev alarak bu amacına ulaşır. Öldüğü güne kadar şurada yaşayan sanatçı, Monet’in bahçesi olarak anılan ve bilinen nilüferlerin de yer aldığı resim serisini bu bahçede yapmıştır.
Empresyonistlere göre bir resimde, sanatçı gördüklerini direkt doğruya yansıtmamalı, edindiği izlenimleri tuvale özgürce dökmelidir. Önemli olan nesnenin yahut manzaranın kendisi değil, onun arkasında yatan ruhtur, dolaylı olarak eserlerde daima sanatçının bireysel yorumu bulunmaktadır.
Resimde empresyonizmin en ehemmiyetli temsilcilerinden biri de Camille Pissarro’dur. Pissarro da çok önemli ressamla benzer kaderi paylaşmış ve eserlerinin değeri fakat ölümünden sonra anlaşılmıştır. Yumuşak ve küçük fırça darbeleriyle özgün bir manzara ressamı olan Pissarro, bir dönem eserlerinde sosyalist görüşleriyle bağlantılı olarak Fransız köylülerine de sıkça yer vermiştir.
Tanınan en ünlü ressamlardan Vincent Van Gogh da bir empresyonisttir. Sanatçı, önemli eserlerinden biri olan Yıldızlı Gece tablosunu, sanatoryumdaki odasındayken yapmış, gündüz gördüğü gökyüzünü hayalinde canlandırarak geceye uyarlamıştır.