Abazaca nasıl bir dildir?
Abazaca'da Aşuva (tapanta) ve Aşkaraya olmak üzere iki aksan mevuttur. Bu dili bilenlerin geneli Aşuva aksanı ile konuşsa da iki aksa...
İber - Kafkas dil ailesinden biri olan Abazaca, Kuzeybatı Kafkas dillerinin Abhaz- Adige grubuna dahildir. 1932-38 yılları arasında Latin esaslı Abaza alfabesi kullanılırken 1938'den bugünümüze de Kiril temelli, 68 harfli alfabe kullanılır. Kuzeybatı Kafkas dillerinin ortak özelliklerini taşır. Alfabeleri az sayıda ünlü ve çok miktarda ünsüz harf içerir. Eklemeli bir dildir ve ergatif (zamana göre fiille birlikte özne ve nesnenin de değişme durumu) yapı görülmektedir.
Abazaca'da Aşuva (tapanta) ve Aşkaraya olmak üzere iki aksan mevuttur. Bu dili bilenlerin geneli Aşuva aksanı ile konuşsa da iki aksan arasında anlaşmaya engel olacak kadar değişiklik yoktur. Edebiyat ve imla dili de bu aksan üstünden süregelmiştir.
Türkiye'de takriben 10 bin kişinin konuştuğu Abazaca, UNESCO'nun 2012'de yayımladığı dil atlasına göre Türkiye'de yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan 15 dilden birisi arasında gösterilmiştir.
Türkiye’de ve Mısır, Suriye gibi ülkelerde genelde Abaza adıyla bilinen toplum esasen üç değişik gruptan oluşur. Abaza adı Kafkasya’da, yalnızca Karaçay- Çerkes Cumhuriyeti’nde yaşayanlar yani Aşuva (Tapanta) ve Aşharuva grubu için kullanılır. Abhaz ise Abhazya Cumhuriyeti'nde yaşayan ve kendilerini Apsuva olarak adlandıran gruptur. Abhaz adını ise Gürcülerin o gruba vermiştir. Türkiye'ye göç etmiş olan her iki gruba da Abaza denmekte, bir ayrım yapılmamaktadır. Ama Rusya dilbiliminde Abazaca ve Abhazca'nın alfabeleri farklıdır ve iki ayrı dil kabul edilmiştir.
Dilin bazı özellikleri
Tekil zamirlere (ben, sen ve o) ek olarak cansız sınıfı için kullanılan zamir daha bulunmaktadır. Buna 'o cansız' denilebilir. Şekil olarak üçüncü tekil şahıs olan 'o erkek' ile aynıdır.
Soru zamiri olan 'ne zaman' bir fiil ile birleştiğinde yeni kelime yaratılır.
Kelime başında sessiz harfler yan yana gelebilir.
Abazaca'da isimler cinsiyete göre ayrılmak yerine canlı ve cansız olmak üzere ikiye ayrılır. Canlılar, yalnızca insan için kullanılmaktadır. Kimselerin dışında olan her şey cansız sınıfında ele alınır.
Abazaca öğrenmesi ve konuşması zor bir dildir ve günden güne işlevselliğini kaybetmektedir. Rusça'ya hakim olmak öğrenme sürecini kolaylaştıcak olsa da Kiril alfabesinden değişik, kendine has bir alfabe kullanması bu dili öğrenmeyi zor kılar. Öğrenmek isteyen kişinin bu dille anlaşabileceği kişi sayısının az olması kişilerin bu dili öğrenmek istemesinin karşısında önemli görülen bir sorundur. Abaza halkının yeni nesli de göç etmek zorunda kaldıkları ülkenin dilini anadil gibi öğrenmekte ve kullanmaktadır.