Çağdaş türk lehçeleri nelerdir?
Türkiye Türkçesi gibi Oğuzca'nın bir grubu olan Azerbaycan Türkçesi, İran'ın güneyi dahil olmak üzere türlü lehçeler olarak varlığını...
Dünyanın en eski dillerinden birisi olan Türkçe, geniş bir coğrafyaya yayılmasının doğal sonucu olarak türlü diyalektlere ayrılmıştır. Türkiye Türkçesi ile beraber bugünkü varlığını devam ettiren Çağdaş Türk Lehçeleri, Türk toplumlarının kimliğinin devam etmesinde gayet önemli bir unsurdur. Çağdaş Türk Lehçelerinden bazıları şunlardır;
Azerbaycan Türkçesi
Türkiye Türkçesi gibi Oğuzca'nın bir grubu olan Azerbaycan Türkçesi, İran'ın güneyi dahil olmak üzere türlü lehçeler olarak varlığını devam ettirir. İran Azeri Tebrizcesi, Bayat ve Kaçar gibi ağızlara da ayrılan bu lehçe, 1991'de Sovyetler Birliği'nden ayrılan Azerbaycan Cumhuriyeti'nin resmi dili olarak kabul edilmiştir. Son yıllarda Rusça'nın da etkisiyle içinde çokca yabancı kelime bulunduran Azeri Türkçesi, maksimum konuşulan Türk lehçelerinden birisidir. 15-20 milyon arasında kişinin konuştuğu bu lehçe, Irak Türkmenleri tarafından da konuşulur.
Özbek Türkçesi
Çağatay Türkçesi'nin devamı olarak gelişim gösteren ve Karluk grubuna ait olan Özbek Türkçesi, Oğuzca ve Kıpçakça özellikleri de içinde bulundurur. Özbekistan'ın resmi dili olan bu lehçe, Semerkant, Taşkent, Termez gibi şehirlerde değişik şivelerde konuşulur. Ek olarak Kırgızistan, Kazakistan, Türkmenistan ve Afganistan'da da bu dil konuşurları bulunmaktadır. Çağımızda Kiril alfabesini de kullanan Özbekler resmi alfabe olarak Latin alfabesini kabul etmişlerdir.
Türkmen Türkçesi
Oğuz grubu özelliklerini azami koruyan lehçelerden birisi olan Türkmen Türkçesi, Horasan Türkçesi gibi Oğuzca'nın Doğu grubunda yer bulur. 1991'de bağımsız olunca resmi dil olarak konuşulan Türkmence, içinde Moğolca unsurlar da bulundurur. Gagavuzca ve Azerice ile benzerlik taşıyan Türkmen Türkçesi, takriben 6 milyon kişi tarafından konuşulur. Asli uzun ünlülerin korunduğu bir dil olan Türkmen Türkçesi'nde genel açıdan görülebilen b- > v- değişimi görülmemiş /b/ korunmuştur. Ahmed Yesevi gibi önemli şairlerin kullandığı dil olan Türkmen Türkçesi, arkaik özellikler de göstermektedir
Tatar Türkçesi
Türk dillerinin Kıpçak grubu içinde yer alan bu lehçe, Kırım ve Kazan Tatarcası olarak ayrılır. Rusça ile beraber Tataristan'da resmi dil olarak kabul edilen Kazan Tatarcası, 7-8 milyon kişi konuşur. Tarihi boyunca Rusya etkisiyle çokca kez alfabe değişikliğine giden Tatarca, son günlerde Kiril alfabesini kullanır.