Üfe nedir?
Üretici fiyat endeksi hesaplanırken, kapsam içine alınmayan sektörlerde vardır. Bunlar; eğitim, haberleşme, depolama, sağlık ve sosya...
Ülkelerin iktisadi göstergelerinden biri olan eflasyon kavramına etki eden, paranın satın alma gücündeki değişmelerini ölçmemize yarayan, üretici fiyat endeksinin(ÜFE) ne anlama geldiğini en sade hali ile anlamaya çalışalım.
ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ(ÜFE) HESAPLANIRKEN YARARLANILAN SEKTÖRLER
Balıkçılık
Gaz, elektrik ve su sektörleri
Ormancılık, avcılık, tarım
İmalat sanayi
Madencilik, taş ocakçılığı
Üretici fiyat endeksi hesaplanırken, kapsam içine alınmayan sektörlerde vardır. Bunlar; eğitim, haberleşme, depolama, sağlık ve sosyal hizmetler, otel ve lokantalar, işaat, toptan ve parakende ticaret faaliyetleridir.
ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİNİN HESAPLANMASINDAKİ AMAÇLAR
Ülkenin verimlilik ve üretim katsayılarını belirlemek
Ücret ve fiyatların ayarlanmasındaki bir numaralı ölçüt olması
Fiyat haraketlerinin izlenmesi
Muhasebe hesaplarına yardım eden olması
Hükümetin, uygulayacağı iktisadi politikaya karar vermesine yardım eden olmak
Yatırım kararlarının alınmasına yardım eden olmak.
Üretici fiyatları endekseni hesaplamak için, ülke ekonomisi içerisinde üretilen ve yurtiçine satılan malları temsilen bir madde sepeti oluşturulması gereklidir. Bu malların satış ağırlıklarına, temel sene ve cari ay fiyatlarına da ihtiyaç duyulur.Bu sepete dahil olacak mal grubunu belirlerken, o sene üretimi ve satışı yapılmış olan mallar göz önüne alınmıştır. Bu alınan mallar içinde üretim ve satış paylarına göre bir sıralama yapılmış ve en tepede olan mallar bu sepete dahil edilmiştir. Bu veriler Türkiye İstatistik Kurumu tarafından üretilmekte ve oradan temin edilebilmektedir. Her sene ülke ekonomisindeki değişmeler göz önüne alınmak suretiyle bu veriler de değiştirilip güncellenmektedir.
Üretici fiyat endeksi tanım olarak; belli bir dönem içinde ülke içerisinde üretimi yapılmış olan, yurt içerisinde satış imkanı bulunan ürünlerin, zaman içersindeki fiyat değişikliklerinin karşılaştırılarak ölçülebilmesine yarayan fiyat endeksidir. Üretici fiyat endeksinin tam anlamıyla anlaşılabilmesi için hepsinden önce böyle bir fiyat endeksine neden gerek duyulmuştur onu anlayalım.
Üretilen malların tüketim aşamasındaki fiyat değişikliklerini ölçen tüketici fiyat endeksine karşılık, üretilen ürünün üretim aşamasındaki fiyat değişiklikleri ölçen, daha narin bir ekdeks oluşturmak, gerekse uluslararası fiyat endekslerini karşılaştırabilmek ve uyum sağlaması amacı ile ÜFE'nin hesaplanmasına gerek duyulmuştur. ÜFE hesaplanırken yurtdışına yapılmış olan ihracat kapsam dışı bırakılmıştır. ÜFE hesaplanırken ülke içerisindeki sanayi ve tarım faaliyetleri esas alınmıştır. Aşağıda, üretici fiyat endeksinin hesaplanırken yararlandığı başlıca sektörler belirtilmiştir.