Konvertibilite nedir?
Türkiye ise 1980'li senelerde serbest kur sistemine geçme düşünceleri başlamış ve bu senelerde girişimlerde bulunulmuş, hemen daha so...
Bir ülke parasının genel bir döviz piyasasında serbetçe değiştirilmesi, müdahele edilmesi ve uluslararası ticari ilişkilerde de değişim aracı olarak kullanılabilmesi haline konvertibilite denir. Bir başka deyişle ise de konvertibilite; serbest kur sisteminin uygulanması ve ulusal paraların serbetçe biri birine dönüştürülebilmesidir. Tabii bu faktörle de ticari ilişkilerin sağlanması amaçlanmıştır.
Türkiye ise 1980'li senelerde serbest kur sistemine geçme düşünceleri başlamış ve bu senelerde girişimlerde bulunulmuş, hemen daha sonra ise ulusal paranın yani Türk Lira'sının artık konvertibl bir para olduğunu açıklamıştır.
Şunu belirtmekte yarar vardır ki bir ülkenin ulusal parasının konvertibl gücü ne denli yüksek olursa, uluslararası para politikalarında ve küresel para havuzunda da o denli söz sahibi ve yaptırım gücünü elinde bulunduran bir lider sıfatına da sahip olur.
Kısaca konvertibilite; değerli bir şeyin değerli bir şeye dönüştürülmesini ve bu işlemin hangi şartlar altında olacağını ve gerekçelerinin ne olacağını ifade eder. İlgili para kulvarı olduğunda ise; bir ülkenin parasının başka bir ülkenin parasına dönüştürülmesidir. Kişi kendi ülkesinin parasını başka bir ülkenin bankalarına yatırdığı ve çekmek istediği zaman hesabındaki parasının bir kur ölçüsünde hesaplandığı halinde, kişinin sahip olduğu parasının konvertibl olduğu da açık bir örnektir.
Amerikan Doları ve Euro gibi çok kullanılan konvertibl paralar, konvertibl oluşlarının yanında rezerv para (her yerde geçen) olma özelliklerini de taşırlar.
Ama ilgili hükümetin kendi ulusal parasını tek taraflı konvertibl ilan etmesi, konvertibl ilan edilen o paranın gerçek bir anlamda konvertibl sayılabilmesine ne yazık ki yeterli gelmez. Çünkü bunu yapmak için bir takım şartlar vardır. Bu şartların başında ülke ekonomisinin işsizlik ve dış açık gibi sorunlarının olmadığı bir ekonomiye sahip olması gelir. İkinci şart ise, ülkenin yakın dönemlerde hiç bir iktisadi krize girmemesi ya da bahsi geçen hiç bir iktisadi krizden etkilenmemesidir. Bütün bu şartlara sahip çok az sayıda konvertibl özellikli ve uluslararası ödemelerde kabul gören ulusal para vardır. Ve tabii bahsi geçen bu ulusal paraların en başında ise de hiç kuşkusuz Amerikan Doları ve Euro gösterilebilir.