Karbonmonoksit zehirlenmesi
Karbonmonoksit zehirlenmesinde; bulantı, kaslarda güçsüzlük ve halsizlik, duygusal dengesizlik, baş ağrısı, bulanık görme, duyu kaybı...
Yapısında karbon bulunan maddelerin yakılması veyahut tam anlamıyla yakılamaması halinde karbonmonoksit gazı (CO) meydana gelir. Bu gazın varlığı, canlılar için hayati risk teşkil eder. Renksiz, kokusuz ve tatsız olan bu gaz tahrişe de yol açmaz. Bulunmuş olduğu ortamda tespit edilmesi son derece zor olduğundan “sessiz katil” olarak da bilinmektedir. Şimdi, tehlikeli ve zehirli olan bu gazı daha yakından tanıyalım.
Karbonmonoksit Zehirlenmesi Belirtileri
Karbonmonoksit zehirlenmesinde; bulantı, kaslarda güçsüzlük ve halsizlik, duygusal dengesizlik, baş ağrısı, bulanık görme, duyu kaybı, reflekslerde yavaşlama, nefes darlığı, baş dönmesi, bulantı, kusma, zihin karışıklığı, sersemlik, bilinç kaybı ve bayılma gibi belirtiler gözlemlenmektedir.
Karbonmonoksit gazı, oksijene göre daha aktif bir gazdır. Soluk aldığımız ortamda bu gaz var ise, oksijenden önce kanımızdaki hemoglobine bağlanır ve oksijen alımını engeller. Oksijen alınamaması halinde da, hücrelerimiz ve dokularımız canlılıklarını kaybetmeye başlarlar. Bu hal vücutta kalıcı hasarlara neden olabileceği gibi, zamanında müdahale edilmez ise ölüme de yol açabilir. Normalde kanımızda %0.5-1.5 oranında bulunan karbonmonoksit gazının sigara içenlerdeki oranı %4-9'a kadar çıkmaktadır. Bu oran %15’i geçtiğinde zehirlenme başlar; %60’a ulaşıldığında ise ölüm olayı gerçekleşir.
Karbonmonoksit; odun, kömür, doğalgaz ve gazyağı gibi yakıtların yakılması yahut tam anlamıyla yakılamaması nihayetinde meydana gelir. Petrol yakıtı ile yanan ısıtıcılar, kömür ızgaraları, şömineler, seyyar jeneratörler, odun-kömür sobaları, doğalgaz ocakları ve araba motorlarından çıkan egzoz gazı da karbonmonoksit kaynağıdır. Özel olarak ekim ve şubat ayları arasında bu gaza bağlı zehirlenmelerin artması, karbon içeren bu yakıtların kapalı ortamlarda yakılmasına ve yakıldıkları ortamların yeteri kadar havalandırılmamasına bağlıdır.
Karbonmonoksit Zehirlenmesi İlk Yardım ve Tedavi
Karbonmonoksit gazına maruz kalındıysa acilen pencere ve kapılar açılarak ortam havalandırılmalı, mümkün ise dış ortama çıkılmalıdır. Zehirlenen kişi acilen en yakın sağlık kuruluşuna götürülmelidir. Şurada duruma göre hastaya, kandaki oksijen dengesini sağlamak için saf oksijen verilir veyahut hasta basınçlı oksijen odasına alınır.
Karbonmonoksit gazına maruz kalınma miktarına ve süresine göre, oksijensizliğe bağlı olarak beyinde ve kalpte hasar meydana gelmiş olabilir. Bu hasar kalıcı rahatsızlıklara ya da ölüme neden olabilir.