Hümanizmin özellikleri
Bu karanlık çağ, Avrupa’da 13. yüzyılda yavaşçacık kırılmaya başlar ve rönesansın temelleri atılır. Bu ortamda meydana gelen hümanizm...
Ortaçağ’da kilisenin topluma her alanda müdahale etmesi, kültür ve sanatın büyük bir baskı altında kalmasına neden olmuştur. Böyle zamanlarda bireysel çıkarlar göz ardı edilmiş, insanlar Tanrı, kilise ve krallık kavramı için hareket etmişlerdir.
Bu karanlık çağ, Avrupa’da 13. yüzyılda yavaşçacık kırılmaya başlar ve rönesansın temelleri atılır. Bu ortamda meydana gelen hümanizm, Eski Yunan edebiyatını ve Latin edebiyatını misal alan sanatçılar tarafından ortaya çıkarılmıştır. Bu sanatı eserlerine yansıtırken misal aldıkları dönemin ideal insanını konu aldıklarından uyguladıkları akıma hümanizm adını vermişlerdir.
Hümanizm renk, dil, din, ırk ve sosyal statüsü göz önüne alınmadan bir insanı sevmek, her halde kişinin iyiliğini ve mutluluğunu sağlamak olarak tanımlanabilir. Yukarıda da değinildiği gibi hümanizm Eski Yunan ve Latin kültürünü temel alır. Hümanizmin düşünce yapısının oluşmasında ünlü filozoflar Eflatun ve Aristo’nun büyük katkısı vardır. Hümanizm hepsinden önce 14. yüzyılda görülmeye başlar. Lakin asıl gücü ve uygulanışı 15. yüzyıldan başlamak suretiyle 16. asrın sonuna kadar sürer. Dante ve Boccacio hümanizmin ilk sanatçıları olarak kabul edilmektedir.
Sanatın aslı taklittir ve yansımadır. Hümanizm anlayışıyla uygulanan sanat, Hristiyanlığı dışlamadan, sanatın dünyaya, akla ve tabi ki insana yakın ve faydalı olmasını hedefler.
İdeal insanı ele alan hümanizmin özellikleri şu biçimde sıralanabilir:
Hümanizmin en belli eserleri; Dante Alighieri’nin İlahi Komedyası, Giovanni Boccacio’nun Decameron’u, Michel de Montaigne’in Denemeler’i, William Shakespeare’in ses getiren tiyatro oyunları Hamlet, Kral Lear, Romeo ve Juliet, Othello, Venedik Taciri ve Yanlışlıklar Komedyası’dır. Bu eserler bütün yanlarıyla hümanizm anlayışını temsil eden ve açıklayan eserlerdir.
Hümanizmde ana konu insandır. Bu akımla meydana gelen sanat eserleri insanı kusursuz kılmayı amaçlar. Hümanizmin iyi insan anlayışıysa inancı ve aklı arasında denge kurabilen insandır.
Hümanizmde üslup; yapay ve iddialıdır. Hümanist sanatçı, halka hitap etmez. Bu da hümanizmde var olan anlayışı özetler: Sanat, sanat içindir.
Hümanizm evrenselliği temel alır. Hümanist sanatçılar o nedenden dolayı içerisinde yaşadığı çağa, zamana, topluma ve toplumsal değerlere uzak durur.