Haciz nedir?

Haciz, bir kurum/kuruluş veyahut kişiye olan borcu ödenmemesi halinde borçlu olan kişinin menkul yahut gayrı menkul her çeşit varlığına borcuna mahsuben el konulması veyahut bu varlıkları üstünde kısıtlamaya gidilmesi işlemidir.

Haciz işlemi, borçlunun ikamet adresine var ise alacaklının vekili ve icra memurur adı verilen görevlilerin gitmesiyle fiilen başlamış olur. Adreste muhattap bulunamaması hacizi durdurmaz. Ama hciz işlemine geçilmeden borçlu ufak da olsa bir ödeme yaparsa haciz işlemi durur. Haciz edilen mallar borcun ödenmesine müteakip geri verilmek veyahut satılarak alacaklının borcunun tahsil edilmesi için yediemin adı verilen depolarda tutulur. Borçlu borcunu öderse haciz edilmiş mallarını geri alabilir. Ödeyemezse mallar satılarak geliri masraflar düşüldükten sonra alacaklıya verilir. 

Haciz işlemi her ne kadar alacaklının hakkını korumak amacı ile olsa da bu işlemin de belli kuralları ve şartları vardır. Kanunlar gereği borçlu olan kişi yahut kurumun envaiçeşit menkul/gayrı menkul varlığına el koyma işlemi yapılamamaktadır. Örnek verirsek borçlunun net gelirinin yalnızca %25'ine haciz konulabileceği gibi; bir evi ya da bir arabası var ise ve bunları yalnızca kendisi değil üçüncü kimselerle (eşi, çocukları gibi) beraber kullanıyorsa; ek olarak yine ortak kullanılan ev eşyalarına haciz uygulaması işlemi yapılamamaktadır. Lakin evde haciz işlemi sırasında ele geçen nakit ya da değerli madenlere (altın, gümüş, pırlanta gibi) el konulabilir.

Bir malın üstünde birden fazla haciz kararı olabilir. Bu halde ise satılan maldan hepsinden önce ilk müracaat eden alacaklıdan başlanılarak ödeme yapılmaktadır. Eğer satılan maldan borçtan fazla gelir elde edilmişse kalan tutar borçluya verilir.

Haciz işleminin yapılabilmesi için borçlu ve alacaklı arasında borca mahsup olayın belgelendirilmesi gerekir. Örnek vermek gerekirse çek ya da senet gibi ticari belgeler eya satış/alış sözleşmesi bu belgelerdendir. Haciz yoluyla alacağını tahsil etmek isteyen kişi her şeyden önce resmi yollarda alacaklı olduğu kişi/kuruma ihtarda bulunmak zorunda. Yasal ihtar süresi on beş gündür. Bu süre zarfında borcun bir kısmı ya da tamamı ödenmişse haciz işlmi başlamaz. Devamında alacaklı adalet bakanlığı bünyesinde adliyelerde hizmet veren icra müdürlüğü kanalıyla haciz işlemini başlatır.