Elektrik nasıl bulundu?

Son yıllarda pekçok alanda elektriğe bağımlı durumdayız. Elektrik kesintilerinde çoğu kişi için hayat çekilmez hale gelir ve zaman geçmez. Eşyalarımızın birçoğu direkt yahut dolaylı olarak elektrik enerjisine ihtiyaç duymasına ve elektrikle iç içe yaşamamıza karşın elektriğin nasıl bulunmuş olduğu ile ilgili çoğumuz yeterli bilgiye sahip değiliz. 

Elektrik Nasıl Bulundu?

Thales’ten sonra durgun elektrikle ilgili benzer deneyler yapılmış olsa da bu süreçten sonra elektrik ile ilgili en ciddi deneyler ilk kez 16. yüzyılda William Gilbert tarafından yapılmıştır. Gilbert, durgun elektrik ile manyetizma arasındaki ilişkinin özelliklerinin belirlenmesi için çok miktarda deney yapmış, ek olarak elektriksel yükleri artı (+) ve eksi (-) olarak adlandırmıştır.

Alessandro Volta’nın 19. yüzyılda volta pilini icat etmesi ise elektriğin gelişim prosesi hayli hız kazanmıştır. 1808 senesinde Davy adlı bilim adamının elektrik yüklü iki kömür elektrot arasında elektrik arkı oluşturması ise elektriğin ışık ve ısı enerjisine dönüşebileceğini göstermiştir.

Elektriğin keşfi ile ilgili ilk adımlar Eski Yunan'da atılmıştır. Yün ile ovularak sürtülmeye uğrayan kehribarda meydana gelen durgun elektrikten ötürü meydana gelen elektriksel çekim, kehribarın Yunanca karşılığından ötürü elektrik adının temeli atılmıştır. M.Ö. 5. yüzyılda Thales tarafından gerçekleştirilen bu eylemler elektrik ile ilgili yapılmış olan ilk deneyler olmuştur.

Sanayide Kullanımı

Edison’un ürettiği elektriğin doğru akım (DC) biçiminde olması elektriğin uzak mesafelere iletilmesini engellemiştir. Ama 1887 senesinde Nikola Tesla’nın alternatif akım (AC) jeneratörünü bulmasıyla beraber elektrik akımının çok uzak mesafelere iletilmesinin önü açılmıştır. Çağımızda elektrik üretiminde pek önemli payı olan ve alternatif akım üreten hidroelektrik santrallerinin ilki de Nikola Tesla tarafından tasarlanmış ve Niagara şelalesi üstüne kurulmuş olan santral 1895 senesinde tamamlanarak elektrik üretimine başlamıştır.

Elektrik akımı elektronların hareketine dayanır. Zamanımızda elektrik enerjisi jeneratörlerin ortalarında bulunan bobinlerin su, su buharı, rüzgar, dalga vb. etkilerle döndürülmesi sonucu elde edilir. Bobinin, rotor adıyla anılan dev mıknatıslar içerisindeki bu hareketi, bobin tellerinin içerisindeki elektronların hareket etmesini sağlamaktadır ve bu biçimde elektrik akımı elde edilir. Bunun yanı sıra güneş ışınlarından ve bazı kimyevi maddelerin etkileşmesinden de elektrik akımı elde edilebilmektedir.

Laboratuvar ortamlarında çokca bilim adamı tarafından türlü deneyler yapılmış olan elektriğin günlük yaşamda ve sanayide kullanılmaya başlaması ise Zénobe-Théopline Gramme tarafından bu enerjinin yerden yüksekte konumlandırılmış iletim hatları ile etkin bir biçimde iletilebileceğini göstermesine dayanır. Edison’un 1882’de New York’ta kurmuş olduğu elektrik üretim tesisi de elektrik enerjisinin sanayide ve evlerde yaygın olarak kullanılmasını sağlamıştır.