Vekalet nasıl çıkarılır?

Bir kişinin başkasına ait işi yapmak amacıyla kanun çerçevesinde kendi üzerine alması haline vekalet denir. Vekalet ile ilgili hususlar 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ile 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nda yer almakla beraber Borçlar Kanunu’nun 386. maddesince vekalet sözleşmesi tanımlanarak, benzer kanunun 502 maddesine göre de tanım muhafaza edilmiştir. Vekalet sözleşmelerinde işin yapılmasını isteyerek teklifte bulunan kişi müvekkil, işi kabul ederek sorumluluğu alan kişi ise vekildir. Vekilin, müvekkilin teklif ettiği işi kabul etmesi anında vekalet akdi kurulmuş olur. Fakat yasal çerçevede işleyebilecek bir vekalet durumunun sözü edilen olabilmesi için işin mesuliyetini taşıyan kişi ile işin sorumluluğunu alacak kişinin aralarında anlaşmaya varması dışında, bu akdi noter kanalı ile belirtmeleri şarttır. Vekaletnamenin noterden tasdikli olmasının nedeni, yapılacak işlemlerin yasalara uygun halde tanzim edildiğine dair ispat teşkil etmesidir.

Devam eden bir vekalet akdi taraflardan birinin vefat etmesi, vekilin haklarını kullanma ehliyeti kaybetmesi nihayetinde otomatik olarak son bulur. Ama kimselerin kanun hükmünde belirtilmiş koşullarda azil veyahut istifa ile sözleştirmeyi sona erdirmeleri mümkündür.

Kimselerin vekalet çıkartabilmesi için yabancı ülkelerde ikamet edenlerin bulundukları ülkenin Türk konsolosluklarına Türkiye’de yaşayanların ise notere başvurmaları gerekmektedir. Vekaletname çıkartılır iken kimselerin dikkatli olması gerekli olan bazı haller söz konusudur. Eğer şahıslar arasında vekaletname çıkartılıyorsa kişinin notere yalnızca nüfus cüzdanı ile başvurması yeterlidir. Ama, Aile Hukuku’nu kapsayan boşanma gibi haller ile taşınmaz malların alım satımı gibi tapu ve kadastro işlerinde fotoğraf şartı aranmaktadır. Yurtdışında yaşayanlar ise pasaportu ile beraber son altı 6 ay içinde çekilmiş biyometrik fotoğraflarını yanlarında bulundurmalılardır. Tüzel kimseler için çıkartılacak vekaletnameler içinse imza sirküleri, şirket kaşesi ve şirketi temsil belgesi ile başvurulmalıdır.

Türkiye’de düzenlenen ve yalnızca Türkiye’de kullanılacak vekaletnameler için noter tarafından düzenlenip onaylanması yeterlidir. Fakat Türkiye dışında kullanılacak vekaletnameler için  noter tasdikinden sonra yasallaştırılması gerekir. Bunu yapmak için noter tarafından tasdiklenmiş vekaletnamelerin, Türk makamları veya Türkiye’de bulunan yabancı ülkenin konsoloslukları tarafından apostil edilir. 

Vekaletin belli iş yükümlüğünü taşıyacağı hallerde özel vekaletname, birden fazla işin yükümlülüğü taşıyacak hallerde da genel vekaletname olarak türleri vardır. Özel vekaletnameler daha fazla boşanma, isim değişikliği, yaş büyütme veyahut küçültme davaları, taşınmaz malların alım ve satımı, emekli maaşının çekilmesi gibi durumları kapsarken genel vekaletname ise daha fazla dava takibi için yetkilendirmelerde kullanılmaktadır. Vekaletname durumu daha fazla ticari işlerde yetkili kimseleri görevlendirme niteliği taşırken yaşlılık, hastalık gibi hallerde mali ve yasal ilişkilerin takibi amacı ile da düzenlenebilir. Ek olarak vekaletname yalnızca gerçek kişiler arasında olabileceği gibi tüzel kimseler için de çıkartılabilir.

Vekaletname alınmadan önce kişiler, vekalet metninde yetkileri tam anlamıyla belirtilmek konusunda dikkatli davranmalılardır. Tersi halde eksikler sebebiyle tekrarlayacak işlemler söz konusudur. Bunun peşi sıra insanların gelecekte bir sorun yaşanmaması açısından verdikleri yetkileri tam olarak bilerek konuya hakim olmaları önemlidir. İmzalanmadan önce vekaletname muhakkak okunmalı, metin içinde geçen maddelerle beraber bireysel bilgilere de hassaten dikkat edilmesi gerekmektedir. İmzalanmış vekaletnamelerde sonrasında fark edilen bir yanlışlık ilgili ise bu durumdan temsilcilik yetkilisi sorumlu tutulamaz. Ek olarak vekaletname ile dikkatli olunacak diğer bir husus, bir süre belirtilmediği sürece 10 senelik bir geçerliliğin sözü edilen olmasıdır. Bu halde vekil olarak atanan insanların yaptıkları işlemlerin bağlayıcı nitelikte olması nedeniyle sonuçların bireyin kendisini de yakından ilgilendirdiğini göz önünde bulundurmalıdır. Lakin işin mahiyetine bağlı olarak kimi vekaletnamelerin işin sonuçlandırılması ile son bulması söz konusudur. Tapuda yapılacak işlemler, boşanma davaları için verilen vekaletnameler belirtilmese bile sınırlı vekaletnamelerdendir.