Tatar yayı nasıl çalışır?
Temel tatar yayı tasarımı, tüfek gövdesiyle benzerlik gösteren tahta gövdeyle başlar. Tahta gövdede, bolt olarak bilinen oku tutacak ...
Silah Seçimi
Arbaletler, ok hissini almak ama silah kullanma kolaylığını yaşamak isteyen avcıların tercihidir. Binlerce senelik bir geçmişi olan tatar yayları, ilk başta silah olarak kullanılmıştır fakat yakın zamanımızda spor aleti olarak kullanılmaktadır.
Temel tatar yayı tasarımı, tüfek gövdesiyle benzerlik gösteren tahta gövdeyle başlar. Tahta gövdede, bolt olarak bilinen oku tutacak yeterlilikte bir boşluk vardır. Tatar okları, normal oklardan daha küçük ama daha ağırdır, ayrıca bazen yaparken metal kullanılmaktadır. Gövdenin önüne yatay olarak iliştirilmiş yay bulunmaktadır. Yayın ipi, okun sonuna kadar çekilir ve kurma parçası adı verilen özel mekanizma ile tutulur. Kurma parçası, tetiğe iliştirilmiştir.
İlk Yaylar
İlk kurmalı yaylar, Çin ve Moğolistan olmak üzere benzer dönemlerde iki yerde birden icat edilmiştir. Kurmalı yaydan, ilk kez M.Ö. 500’lerde Çin edebiyatında bahsedilir. İmparator Qin Shi Huang’ın mezarında bulunan ünlü Terra Cotta ordusu heykellerinde de kurmalı yaya rastlanır. Avrupa tarihinde, tatar yayları Hastings Muharebesi esnasında savaş esnasında kullanılmıştır. Tatar yayı kullanan savaşçılar, tatar yaylarının kısa menziline karşın uzun yay kullanan okçuları mağlup edebilirdi çünkü daha seri ok atabilir ve daha az idman süresine ihtiyaç duyardı.
Mekanikler ve Çeşitler
Fotoğraf: Nick Perla
Kurmalı yay çeşitleri arasında yer bulan uçbükümlü yay, daha fazla güç taşıyabilir lakin daha gürültüdür ve yay kısımları daha çabuk yıpranır. Kompozit tatar yayları, daha az çekme gücüne ihtiyaç duyar çünkü makara sistemi kompozit yaylardakine benzer. Makaralar, tetik çekildiğinde yaya daha çok hız vermektedir. Ayrıca Çinliler, mandal kızağına sürekli bir biçimde ok yüklemek için şarjörü bulunan bir kurmalı yay icat etmişlerdir.
Tetik çekildiğinde, kurmalı yayın ipi serbest kalır, böylelikle oku yüksek hızda ileri doğru iter. Modern tatar yayları saniyede takriben 123 metreye ulaşabilir. Bunu yapmak için takriben 276 mil/saat (444 km/s) gitmesi gerekmektedir. Bu hız, yayın çekilmesiyle sağlanmaktadır. Kurmalı yaylar, uzun yaylardan daha kısa olabilir fakat sıkı yapısı ve insan gücü yerine oku tutan mekanik sistemi hasebiyle oluşan kinetik enerji çok çok güçlüdür. 317 kg (700 lb) çekimli tatar yayları, 36 kg (80 lb) germe uzunluğundaki uzun yay ile eşit hız değerine sahiptir.