Klarnet nedir?
19. yüzyılda Chalumeau (Şalümo) adıyla orkestralarda kullanılan nefesli saz, Denner adlı çalgı yapım ustası tarafından geliştirilerek...
Klarnet, sert ve sağlam ağaçlardan yapılmış olan, gövdesi silindir şeklinde, üflemeli bir çalgı türüdür. Diğer adı gırnata olan klarnet genel olarak de abanoz ve sedir ağacından yapılmaktadır. Klarnetin, sert kauçuk olan ebonitten ve metalden de yapılanları vardır.
19. yüzyılda Chalumeau (Şalümo) adıyla orkestralarda kullanılan nefesli saz, Denner adlı çalgı yapım ustası tarafından geliştirilerek bugünkü durumunu almıştır. 18. yüzyılda keşfedilen klarnetin oda orkestralarına dahil edilmesinde ve yaygınlaşmasında Mozart’ın büyük rolü olmuştur. 1600’lü senelerde 1,5 oktav ses genişliği veren klarnet, Mozart’ın konçertosunda yumuşak ve koyu sesiyle dinleyenleri büyülemiştir. Bu senelerde klasik, caz ve pop orkestralarının vazgeçilmeyen sesi olan klarnet, bugün konservatuarlarda ve müzik literatüründe yerini almıştır.
Klarnetler; Kafalık (Bek), Fıçı (Barel), Üst gövde, Alt gövde, Kalak (Pavillon) olmak üzere beş değişik parçanın birleşmesi ile oluşur. Klarnetin gövdesinde bulunan ses deliklerini açmaya ve kapatmaya yarayan metal bir mekanizma mevcuttur. Kalak bölümü ise obuaya göre daha geniştir. Kamış parçası özenle yontulup, biçimlendirilir ve üstüne ağızlık takılır. Klarnetin kamışı tek kanatlıdır. Klarnetin üflenmesi ile titreşime geçirilen kamış, boru içerisindeki havayı titreştirir. Bu biçimde ses elde edilir. Klarnet, sol eli yukarıda ve sağ el aşağıya gelecek biçimde az bir eğimle aşağıya doğru tutulur. Klarnetin, gürlük kontrölü açısından çok yetenekli bir çalgı olması, en ehemmiyetli özelliklerinden biridir. Diğer özelliği ise çok kısık ve çok gür sesle çalınabilmesidir. Klarnet, çeviklik bakımından flüte çok benzemektedir.
Dünyaca ünlü klarnet virtüözleri Woody Allen, Sarah Elbaz, Alain Damiens ve Giora Feidman’dır. Türkiye'de ise klarnet dendiğinde ilk akla gelen isimler, eskilerden Mustafa Kandıralı, son dönemlerde ise Bülent Altınbaş, Hüsnü Şenlendirici, Göksun Çavdar, Serkan Çağrı ve Tolga Akşit’dir.
Klarnetlerden yalnızca dört tanesi sürekli olarak orkestrada kullanılmaktadır. Bunlar; Mi bemol küçük klarnet, La klarnet, Si bemol klarnet, Si bemol bas klarnettir. Orkestra içerisinde hızlı, parlak ve etkileyici pasajlardan geniş duygusal ve yumuşak ezgilere kadar geniş yelpazede görev alır. Duru, yumuşak ve parlak ses rengi diğer tahta üflemeli çalgılarla iyi kaynaşır. Klarnetin en ehemmiyetli görevleri; diğer çalgılardaki temaları katlamak ve gerektiğinde arka plandaki armonileri sağlayıp, eşlik figürlerini seslendirmektir.