Güneş tutulması nasıl olur?

Güneş tutulması, Ay'ın Dünya etrafındaki yörüngesel hareketi esnasında Güneş ile Dünya arasına girerek güneşin bir bölümünün veyahut bütününün görülmemesiyle meydana gelen bir doğa olayıdır. Güneş tutulmasının olabilmesi için Dünya'nın Güneş etrafındaki yörünge düzlemi ile Ayın Dünya etrafındaki yörünge düzlemi çakışmalıdır. Normal şartlar altında Ay'ın yörünge düzlemi ile Dünya'nın yörünge düzlemi arasında takriben 5 derecelik bir fark vardır. O yüzden Güneş tutulması bir yıl içinde maksimum beş defa gerçekleşebilir. Lakin bu tutulmaları bütün Dünyada görmek mümkün değildir. Yalnızca ince, dar bir koridorda görülebilmektedir. Bu sebeple bir bölümde Güneş tutulması olayıyla karşılaşmak çok nadir görülebilen bir durumdur. Örnek vermek gerekirse, Türkiye'de en son 29 Mart 2006 tarihinde bir güneş tutulması gözlemlenmiştir. 

Güneş Tutulmaları İstatistikleri

Türkiye'de son görülebilen tam tutulma 2006'da gerçekleşmiştir. Bir sonraki tam tutulmanın ise 30 Nisan 2060'ta gerçekleşmesi öngörülmektedir. 

20. yüzyılda gerçekleşen 228 Güneş tutulmasından, 78'i parçalı, 73 halkalı, 71 tam ve 6 hibrid'tir.

21. yüzyılda ise 77 parçalı, 72 halkalı, 68 tam ve 7 hibrit olmak üzere, toplamda 224 güneş tutulması gözlemlenecektir.

Tam Güneş Tutulması: Tam Güneş tutulması esnasında Ay, Güneş'in ışıkyuvarının tamamını kapatmak suretiyle Dünya üstüne güneş ışını düşmesini engeller. Bu halde karanlık bir ortam oluştuğu için tutulmayı çıplak gözle görmek mümkündür ve o anda hava karardığı için gezegenleri ve yıldızları görmek mümkün hale gelir. Tam Güneş tutulması yalnızca çok ufak bir bölümde ortaya çıkar. O sırada bu kısma yakın diğer bölümlerde ise parçalı güneş tutlması gözlemlenmektedir.

Halkalı Güneş Tutulması: Ay'ın yarıçapı ile Güneş'in yarıçapı benzer seviyede değildir. Dünya'nın yörüngesi zaman içinde Güneş'e daha yakın seviyelerde yahut daha uzak seviyelerde bulunmuş olduğu için kimi kez Ay, Güneş'i tam anlamıyla örtmediğinde oluşan tutulma şeklidir ve bu tutulma esnasında Güneş halka biçiminde görülmektedir.

Hibrit Güneş Tutulması: Tutulmanın bazı kısımlarda tam tutulma bazı bölümlerde ise halkalı tutulma halinde olması ile gerçekleşen olaydır. Minimum görülebilen tutulma şeklidir ve çok nadir gerçekleşir.

Parçalı Güneş Tutulması: Ay'ın Güneş'i parçalı bir biçimde örtmesi nihayetinde oluşur. En fazla görülebilen tutulma şeklidir. Tam Güneş tutulması esnasında da hem başlangıç aynı zamanda bitiş safhasında görülmektedir. Ek olarak tam Güneş tutulması esnasında, tam tutulmanın gözlenebildiği alana yakın yerlerde görülebilen tutulma şeklidir.

Tutulma Türleri

Güneş tutulmasının 4 değişik türü bulunur.