Etkin dinleme metodları

İletişim sürecinin en ehemmiyetli parçalarından olan dinleme gerek dış gerekse iç etkenler nedeniyle devamlı dikkatin dağılması ve genel olarak pasif bir eylem olarak görülmesi ile devamlılığı zor sağlanan eylemlerden biridir. Doğuştan gelen bir yetenek olmasına karşın dinleme daha iyi anlamak ve anladığımızı yansıtmak amacı ile öğrenilebilen, geliştirilebilen ve böylece etkin dinleme becerisi de kazandırılabilen bir özelliktir. Bu sebeple dinleme yetisini anlatılanın duygusunu ve içeriği anlamak gibi aktif sorumluluk alarak geliştirmek mümkündür.

Dinleme ve Algılama

Etkin dinlemede çok önemli unsur dinlemenin ilk adımı olan işitme ve algılanmanın en iyi koşullarda sağlanmasıdır. Dinlemelerin tümünün ana noktasını anlamaya çalışmak oluşturmaktadır. O nedenle gürültü ve dikkat dağıtıcı unsurlar gibi dış etkenlerin en asgari olduğu uygun ortam etkin dinleme açısından en ideal ortamlardır. Dinleme ve algılamada kişinin mesaja yoğunlaşmasını sağlaması açısından diğer önemli görülen bir unsur ise yalnızca sözlü mesajların değil, jest ve mimik gibi sözsüz mesajları da azami bir biçimde algılamadır.

Katılma

Konuşmanın sonuç kısmında, anlatılanların özetini çıkarmak halinde gerçekleşen katılım, verilen mesaj ile alınan mesaj arasındaki farklılıkları veya eksiklikleri ortaya koyması açısından önemlidir. Konuşmacı ve dinleyiciler  arasında etkili iletişimi barındıran katılma prosesi yanlış anlaşılan mesajlar için de düzeltmek bakımından da bir fırsattır. Etkin dinlemenin son aşaması olan katılma prosesi iki kısmında anlatılan konunun içeriğine taraf olması ile sonlandırılmalıdır.

Etkin olarak dinleme bir yahut daha çok kişi arasında etkili iletişimin en temel yönüdür ve dinleyici de anlatıcı gibi iletişim sürecinde üretken bir rol alarak aktif bir katılım sağlar. Etkin dinleme algılamak, sorgulamak, yansıtmak ve katılmak olarak 4 ana metodu içinde barındırır.

Sorgulama

Dinlemeyi etkin kılmak açısından soru sormak verilen mesajları netleştirmek ve geliştirmek açısından önemlidir. Ek olarak, konuşanın sözlerini yönlendirici nitelikteki sorularda anlatılana katılımdan çok anlamaya yönelik nesnel ve sorgulayıcı sorular, dinlemeyi ve anlatılanı daha iyi algılamaya yardımcıdır. Fakat dinleme sırasında anlatıcıyı devamlı kesmek iletişimi negatif etkilemesi açısından sorular için münasip zamanlar gözlemlenmektedir ve sorular anlatılanların kapsamında yer almalıdır.

Yansıtma

Yansıtma konuşmacının söylediklerinin basit bir biçimde tekrarlamaya dayanan bir metottur. Çoğunlukla kısa ve basit olması açısından anahtar kelimeleri barındıran yansıtmada uygulanabilecek en temel ve faydalı eylem not almaktır. Verilen mesajların akılda daha kalıcı bir biçimde yerleşmesi açısından alınan notlar, mesajların sonrasında değerlendirilmesi bakımından da katkı sağlamaktadır. Ek olarak yetenekli bir dinleyici açısından sözlü iletişimin yanında konuşanın duyguları barındıran sözsüz iletişimde de etkin bir biçimde geri dönüşümde bulunması yansıtmanın diğer bir unsurudur.