Bebeklerde beyin gelişimini neler etkiler?
Bebeklerde beyin gelişimini etkileyen faktörler arasında genetik özelliklerinin yanında hamilelik zamanında annenin beslenmesi ve ruh...
Hafıza zihinsel kapasite ve görme, duyma, tatma gibi duyusal gelişimleri içeren beyin gelişimi doğuştan getirilen bir özellik olmakla beraber yaşamın ilk zamanlarında oluşan ve ileriki zamanlarda duran bir gelişimdir. Milyarlarca sinir hücresinin biri birine bağlanması ile beynin türlü fonksiyonlarını yerine getiren kümelerin oluşumunun bilhassa ilk sekiz ay süresince çok hızlı olması bebeklerde beyin gelişimini önemli kılar. Dış çevreden aldıkları uyarılar ile bu bağları güçlendiren ve kalıcı hale getiren bebeklerde beyin gelişiminde doğum öncesi, doğum ve doğum sonrası üç değişik evre söz konusudur.
Doğum Öncesi
Bebeklerde beyin gelişimini etkileyen faktörler arasında genetik özelliklerinin yanında hamilelik zamanında annenin beslenmesi ve ruh durumu önemlidir. Anne karnında yeteri derecede beslenememiş çocuklarda genelde dil ve ince motor gelişimlerinin yavaş olması, daha düşük bir IQ seviyesi gibi davranışsal ve bilişsel bir takım problemlerin ortaya çıkması ilgili olabilir. Ek olarak hamilelikte annenin alkol ve sigara kullanımı veya bir takım kimyevi ve radyasyon formlarına maruz kalması halinde da bebeğimizin beyin hücrelerinin oluşumunda sorunlar oluşabilir.
Doğum
Doğum sırasında yaşanabilecek sorunlar de bebeklerde beyin gelişimini negatif etkileyen unsurlar arasında yer bulur. Hassaten bebeğimizin doğumla beraber yalnızca saniyelerle sınırlı bir zamanda oksijensiz kalması türlü motor becerilerini yitirmesine neden olabilmektedir.
Doğum Sonrası
Doğum daha sonra ise beyinsel gelişimde beslenme başta olmak üzere çevresel faktörler, bebeğimizin anne babası ve dış çevre ile olan etkileşimleri önemli unsurlardır. Yapılmış olan araştırmalarda anne sütü ile beslenen ve altı ay ardından başlayan demir takviyeleri çocuklarda beyin gelişimini pozitif etkileyen faktörler arasında gösterilir. Kötü ve yetersiz beslenen çocuklarda gelişim daha yavaş ilerlemekle beraber çevresel uyaranlar da beyin gelişiminde önemli bulunan bir etkendir.
Beyin gelişimi açısından duyusal gelişim de etki eden faktörler arasındadır. Bilhassa çocuğun anne ve babasıyla kuracağı bağ çocuğun dokunma, koku alma gibi duyularının gelişmesinde önemli rol oynar. Bütün bunun yanı sıra anne ve baba ile iletişim stres faktörlerini ortadan kaldırarak bilişsel gelişimi pozitif yönde etkilemektedir.
Doğduğu ilk andan başlayarak etrafında olanları algılamaya yönelik bir içgüdüye sahip olmaları açısından bebekler, dışarıdan gelen uyaranlara karşı gayet duyarlı bir yapıdadır. Çevrelerinden gelen uyarılara bağlı olarak sinir hücrelerinin biri birileri ile olan bağlantılarının artması veya azalması söz konusudur. Bebeklerin dış çevre ile olan ilişkilerin güçlü olması sinir hücrelerinde daha fazla bağlantılara sahip olarak beyin gelişimini daha etkin kılar.
Özel olarak beyinde kullanılan bağlantıların güçlenmesi yanında kullanılmadığı sürece bağlantıların kaybolmasına bağlı olarak bebeklerde yaşamın ilk ayları pek önemli bir süreçtir. Ek olarak, sözel etkileşim ile dil becerilerinin oluşması ve gelişmesi yönünden bu süreç zarfında kuvvetli bir iletişim kurarak izlenecek yol ile bebeğimizin bilişsel gelişiminin artırılması söz konusudur.