Teşbih nedir?
Benzetme sanatında benzeyen ögesi, nitelik açısından daha zayıf olan ögedir. Benzetilen ise ondan daha güçlü niteliğe sahip ögedir. B...
Teşbih, diğer bir adıyla benzetme, anlatımı daha güçlü hale getirmek amaçlı aralarında ortak bir nokta bulunan iki ögeden nitelik bakımından daha zayıf olan ögenin kuvvetli olan ögeye benzetilmesidir.
4)
Benzetme sanatında benzeyen ögesi, nitelik açısından daha zayıf olan ögedir. Benzetilen ise ondan daha güçlü niteliğe sahip ögedir. Benzetme yönü bu iki ögenin ortak noktalarıdır. Benzetilende güçlü olan, benzeyende ise daha zayıf olan bu özellik benzetme edatı ile tanımlanır, derecelendirilir.
Bir örnekler anlatmamız gerekirse:
Bu dört öge bir araya gelerek teşbihi yani benzetme sanatını oluşturmaktadır. Bu ögelerden ilk ikisi teşbihin oluşmasını sağlayan ana ögelerdir. Benzetme yönü ve benzetme edatı ögeleri teşbihi oluşturan yardım eden ögelerdir.
Ama cümle; "Aslan gibi cesurdu çocuk." olsaydı bu tambir teşbih sayılacaktı. Bunun sebebi ise "cesur" kelimesi ile cümleye katılan benzetme yönüdür.
Bu cümlede benzeyen öge "genç kadın"dır. Onun benzetildiği öge ise "bebek"tir. Benzeyen ve benzetilen öge arasında ornak nokta yani benzetme yönü ise "masum" olmalarıdır. Bu cümledeki benzetme ise "kadar" ile yani benzetme edatı ile derecelendirilmiştir.
Kısaltılmış (muhtasar) benzetmeye misal vermemiz gerekirse:
"Kömür gözlüm beni bırakma."
Yukarıda bahsettiğimiz gibi teşbih sanatının iki ana ögesi benzeyen ve benzetilendir. Bazı benzetmeler benzetme yönü ve benzetme edatı kullanılmadan da yapılabilmektedir. Buna teşbih-i beliğ yani güzel benzetme denmektedir.
Bu cümlede "aslan" benzetilen, "çocuk" benzeyen ve "gibi" de benzetme edatıdır. Bu teşbihte benzetme yönü olmadığından kısaltılmış (muhtasar) teşbih grubuna girer.
"Aslan gibi çocuk."
"Bebek kadar masumdu genç kadın."
Bu cümlede benzeyen öge "göz", benzetilen öge ise "kömür"dür. Benzetme edatı veya benzetme yönü kullanılmamıştır.
Teşbih yapılırken bu dört ögeden benzeyen ve benzetilen ögeleri olmadan teşbih yapılamaz. Ama ara sıra benzetme yönü ögesi kullanılmadan teşbih yapılabilmektedir. Buna kısaltılmış (muhtasar) benzetme denilir
Teşbih-i beliğ yani güzel benzetmeye örnek vermemiz gerekirse:
Benzetme Edatı
2)
Benzetilen
Teşbihin oluşması için dört öge bulunmaktadır:
1)
Benzeyen
3)
Benzetme Yönü