Hisse senedi nasıl değerlenir?

Hisse senedi; kurulmuş olan şirketlerin, sermaye ortaklarına (ana ortaklar ve halka açılan kısım için yatırım yapan kişiler) paylarını ve ortaklıklarını belirlemeleri için verdikleri kıymetli evraklardır. Hisse senedi tabiri genel olarak halka açılmış şirketlerin borsalar üstünden işlem yapılmış olan payları olarak kabul edilmektedir. Türkiyede şirketlerin halka açılabilmeleri için belli yeterlilik ve yükümlülükleri yerine getirmeleri gerekir. Bunların kontrol eden ve düzenleyen kurum SPK(Sermaye Piyasası Kurulu) dur. Halka açılarak borsaya kote olan şirketler çoğunlukla belli bir alış ve satış fiyatı ile işleme açılırlar. Bu olaydan sonra hisse senedinin düşmesini ve yükselmesini sağlayan her bir olay çok bilinmeyenli bir denklemin bilinmeyenleri gibidir. Bu denklemi doğru çözüm yoluyla götürüp her bilinmeyini doğru yorumlayan yatırımcılar borsadan kazanç elde edebilmektedir.

Hisse senetlerinin değeri basit anlamda büyüyen ülke ekonomilerinde çoğu zaman artar. Çünkü ülke ekonomisinin büyümesi büyük oranda özel sermayeli şirketlerin üretimi, satışlarının artması ve karlılığına bağlıdır. Ülkenin ekonomi politikaları bu büyüme üstünde etkili olmaktadır. Örnek verirsek devlet tarafından verilen teşvikler, merkez bankalarının para politikaları hakkında aldığı kararlar, şirket içi yönetimsel ve parasal gelişmeler, yatırım veyahut üretim kararları hisse senedi üstünde pozitif yönde etki eden konulardır. Bütün bu pozitif faktörler piyasalar için bir beklentidir. Yatırımcılar gelecekte şirket için pozitif olacağını düşündükleri beklentileri belirlerler. Bunu belirlemek için yukarıda belirttiğim çoğu konuya da hakim olmak gerekmektedir. Mesela dolar kurunun yükselmesi şirket karlılığını nasıl etkileyecektir? Yatırım yapılmış olması planlanan bir sektöre devletin bir teşviği olacak mıdır? Bütün bu beklentiler yatırımcılar tarafından henüz beklenti gerçekleşmeden alınmaya başlanır. Yani o hisseye yatırım yapılmaktadır ve hisse fiyatları yukarı yönlü hareket eder. Beklentinin pozitif olarak gerçekleşmesinden sonra eğer bir yeni beklenti yahut pozitif haber yoksa hissede satış gerçekleşir ve hisse fiyatları düşer.

Derinliği düşük (işlem hacmi az) olan şirketlerin değer kazancı yukarıda belirtilmiş konuların yanında ağırlıklı olarak spekülatif işlemlere bağlıdır. Yüklü ölçüde sermaye sahibi yatırımcılar hisse toplama, doldur-boşalt, açığa alış, satış, pozisyon kapatma gibi işlemlerle hisseye hareket getirerek hissenin aşağı yukarı hareket etmesini sağlarlar. Spekülasyon işlemi yasaldır, piyasada derinlik oluşmasını sağlamaktadır. Ama hileli biçimde (manüpülasyon) işlem yaparak hisse değerini aşırı artırmak ve azaltmak yasal değildir.