Sürü psikolojisi nedir?

Tarihte ilk defa 1848 senesinde Amerika’da meydana gelen bu terim, Dan Rice isimli bir palyaçonun bando arabası ile seçim propagandası yapıp insanları mitinge davet etmesinden doğmuştur. Büyük etki yaratan bu olayla beraber sürü psikolojisi İngilizce’de Bandwagon Effect(bando arabası etkisi) olarak anılmaya başlamıştır.

Sürü psikolojisinin günlük etkilerinden birini siyasi seçimlerde direkt gözlemlemek mümkün. Kazanan tarafta olmak adına, bireyler politik olarak benimsedikleri adayı değil, kazanma olasılığı güçlü adayı destekleme eğilimindedir. Böylece birey hem kazanan tarafta olarak kendini tatmin eder, aynı zamanda elde edilen başarıda kendini paydaş olarak tanımlayabilir.

Sürü psikolojisinin altında yatan nedenlerden biri de kimsenin doğası gereği popüler olanı takip ve taklit etme eğilimidir. Popüler yahut başarılı insanlar çevresindekilere güven verirler, bu güven etraftaki kimselerin muhakeme yeteneğini kaybedip güçlü olanı takip etmesine neden olabilir.

Psikoloji bilimi yönünden sürü psikolojisi bir takım kurallar dizisiyle temellendirilmiş belli inançların, bir grup, topluluk, millet vs.’nin üyeleri arasında yayılması olarak değerlendiriliyor. Grup üyesi, gruptan ayrı düşmemek, paylaştığı değerlerin sürekliliğini sağlamak amacı ile uyma davranışı göstermektedir. Ortak inanca ihanet etmemek amacı ile birey grubun kararlarını, kendi iradesi üstünde tutarak sürüye kendini kabul ettirir. Sürü psikolojisinin belli olarak öne çıktığı durumlardan biri de akran baskısıdır. Özel olarak ergenlik çağındaki akran gruplarında, grup üyeleri karar mekanizmalarında direkt etkili olmaktadır.

Sürü psikolojisinin altında çok etken yatabilir, bunlardan en yaygını yalnızlık korkusudur.  Birey yalnızlık korkusunu bir gruba dahil olarak ve o grubun değer ve inançlarını benimseyerek yenmeye çalışır. Buradaki tehlikeli nokta grup değer ve inançlarını kendi değerlerinin üstünde tutup sorgulamaksızın, yanlış olduğunu da bilse grup kararına uyum göstermektir.

Sürü Psikolojisinin Zararları

Sürü psikolojisinin kişisel ve toplumsal zararları olabilir. Kişisel olarak diğerlerine bağlılık, kişisel değer ve inançların kaybolması ve muhakeme yetisinin kaybolması sayılabilir. Bununla beraber uyma davranışı toplumsal boyuta eriştiğinde negatif düşünce davranışların geniş kitlelere yayılmasının önü alınamaz. Örnek verirsek nefret suçu gibi konularda bireyler belli gruplara uyma davranışı gösterdiğinde, suç normalize edilir ve büyük toplumsal problemlere sebebiyet verebilir.