Nasıl okutman olunur?
Bu sistem genel olarak her üniversite için iki aşamalı olarak yapılıyor. İlk safha müracaat aşaması. Adayların ALES' ten ilgili puan ...
Türkiyede gerek devlete bağlı gerekse de vakıfların açtıkları üniversite sayısı hızla artmakta, bu da yanında personel ihtiyacının da artmasına yol açmaktadır. Bu ihtiyacın giderilebilmesi için ise üniversitelere akademik personel alımı için seçenekleri arttırma yoluna gitmişlerdir. Özet olarak söylemek gerekirse türkiyede devlete bağlı üniversitelerde akademik personel olabilmek için üç alternatif yol vardır:
3. Üniversitelerin Kendi Yaptıkları Alımlar İle
Bu sistem genel olarak her üniversite için iki aşamalı olarak yapılıyor. İlk safha müracaat aşaması. Adayların ALES' ten ilgili puan türünden asgari 70, ek olarak ya kendi yaptıkları dil sınavından 50 veya geçerliliği olan KPDS, ÜDS, YDS gibi sınavlardan belirledikleri puanları almış olan adaylar müracaatta bulunabiliyorlar. İkinci aşaması ise mülakat aşamasıdır. Orada ilk şartları taşıyan adaylardan ihtiyacın iki katı kadar sayıda aday mülakata (görüşme) çağrılır. Bu safhada adaylara türlü sorular yöneltilerek birtakım özellikleri tespit edilmeye çalışılır. Mülakattan da 100 tam puan üstünden değerlendirme yapılarak ALES'in %30'u, mezuniyet notunun %30'u, yabancı dil notunun %10'u ve mülakatta aldığı notun %30'u (bu oranlar üniversitelere göre farklılık gösterebiliyor) alınmak suretiyle azami puan alan adaydan başlanarak kabul edilmekte.
2. YLSY (Yurtdışı Lisansüstü Eğitim Seçme ve Yerleştirme) İle
Bu sistem esasen yeni değil. Türkiyede 1416 sayılı kanun kapsamında 1929 senesinden bu yana devlet bursuyla yurt dışına master eğitim alması için öğrenci gönderilmekte. Bu sistemde yine üniversitelerin YÖK'e bildirdikleri ihtiyaca göre YÖK tarafından belirlenen sayıda öğrenci adayı her yıl belirlenerek yurt dışında daha önce anlaşmalarla belirlenmiş üniversitelerde master eğitim almaktadır. Şurada değerlendirme kriteri yalnızca ALES puanıdır. Her alan/bölüm için belirlenen kontenjanlara müracaat edenler arasından ALES puanı maksimum olan kişiler seçilir. Seçilenler önce gönderilecekleri ülkenin dilinde eğitim alırlar. Bu eğitimi başarıyla tamamlayanlar ise master ve doktora eğitimlerini tamamlayınca yurda dönerek YÖK'ün belirttiği üniversitede çalışmak zorundadırlar. Eğitimleri sırasında bütün masrafları MEB tarafından karşılanır.
1. ÖYP (Öğretim Görevlisi Yetiştirme Programı) İle
Bu kapsamda 2547 sayılı kanunun 33/a maddesi gereği iş ve işlemler yapılmaktadır. Bu sistemde önce üniversiteler akademik personel ihtiyaçlarının sayısını YÖK'e bildiriyorlar. YÖK ise daha önceleri belirlediği takvim çerçevesince internet sayfası üstünden ilana çıkıyor. Şurada adaylardan istenen özellikler ALES' e (Akademik ve Lisans Üstü Öğrenim Sınavı) girmiş olmaları, KPDS, ÜDS yahut YDS sınavlarına girerek yabancı dil yeterlilik belgesine sahip olmaları ve en önemli olanı bir lisans programından mezun halde olmaları. Bu özeliklere sahip olan adaylar müracaat ediyor. ALES puanlarının %60'ı, mezuniyet notunun %25'i ve KPDS/ÜDS/YDS puanının da %15'i alınmak suretiyle 100 tam puan üstünden değerlendirme yapılıyor. Daha sonrasında azami puan alan adaydan başlamak suretiyle ihtiyaç kadar öğrenci bu programa dahil edilmekte.