Kitap çevirisi nasıl yapılır?

İlk başta, çevirmenlik için tek bir kural vardır gibi gözükür, o da asgari iki dili, anadil seviyesinde biliyor olma zorunluluğudur. Dili iyi, pek güzel, muhteşem konuşabiliyor olmak; dili muhteşem konuşabiliyor olduğunuzu göstermektedir, çevirmenlik için dikkatli olmanız gerekenler dil ile sınırlanamaz.

Kitap çevirisi konusunu, içeriği çok geniş olduğundan başlıklara ayırarak daha anlaşılabilir olarak anlatabiliriz. 

Kurgu Kitaplar: Hikaye, roman vb. gibi edebi metinler

Kurgu Olmayan Kitaplar: Makale, biyografi, teknik-bilimsel vb. gibi düzyazılar

Kurgu kitapları çevirmek için, başta söylediğimiz asgari iki dili anadil seviyesinde biliyor olmak yeterli olmayacaktır. Bir sanat metnini, sanattan anlamayan birisi çeviremez, çünkü edebi metinlerde kelimeler harflerden ve duygulardan oluşur. Yalnızca dil biliyor olmak yani harfleri bilmek, duyguyu kavrayamamak; metnin anlamının bütünüyle yok olmasına neden olacağından yetersiz kalacaktır. Bunun yanında deyimsel terimler, sokak ağızları, atasözleri, geleneksel tamlamalar, bölüm mizahı ve kültürü gibi değişkenleri bilmek için de yalnızca dil bilgisi değil, o dili konuşan toplumun sosyal ve kültürel hayatı hakkında bilgi sahibi olmak gerekmektedir ki o deyime, tamlamaya, kelimeye en ideal kelime bulunabilinsin. Örnekse 'Üzüm üzüme baka baka kararır.' bir Türk atasözüdür ve uzun zamanı birlikte geçiren kimselerin, birbirlerinin huylarını alacağı anlamını ifade eder. Bu söz bize ait ama bu anlam evrensel, yani her dilde bu anlamı ifade edecek cümleler var, atasözü-deyim de var, haliyle böyle bir yetkinliğe de sahip olmayı gerektiriyor kurgu kitap çevirmenliği.

Profesyonel bir çevirmen olmak için ilk başta kendinizi bir yayınevine, bir merciiye kabul ettirmeniz gerekmektedir. Bunu da en olması gerekli olan yolla metin çevirip, çevirilerinizi o kimselerle paylaşarak yapabilirsiniz. Teknolojiyle beraber gelen basılı olma zorunluluğunun ortadan kalkmasıyla beraber seçenek genişlemiş ve internet yayıncılığı da kendine pastadan pay almaya başlamıştır. Haliyle geniş bir iş sahasına sahip bu işte bir yerden tutmak daha kolay hale gelmişken bir taraftan da, yasal prosedürlerin (telif, yayın hakkı, kopyalama, intihal vb.) uygulanabilrliği zorlaşmıştır. Bu konulara dikkat etmeli, bu yüzden bir ürünü yayına sunmadan önce kesinlikle bir bilene danışmayı unutmamalısınız.

Kurgu olmayan kitaplar için de yukarıdaki anlatılanların gerekiyor olduğunu söylemeliyiz, bilgi güçtür ve elbetteki faydaları olabilecektir. Buna ek olarak bu tür kitaplarda daha çok tekniksel, kavramsal, terimsel kelimeler kullanılacağından doğru kelimeyi bilmek haliyle geniş bir literatür bilgisine haiz olmak elzemdir.