Keçe nasıl yapılır?

Keçe, Türklerin Orta Asya’dan bu yana devam ettirdiği ve geliştirdiği bir el sanatıdır. Temel olarak koyun vb. hayvanların yünlerinin nemlendirme ve sıkıştırma yöntemi ile elde edilen kumaşa verilen isim olan keçe, Türklerin örf ve adetlerinde de büyük önem taşımaktadır.

Keçe Yapımı

Keçe; aşağıda bahsedeceğimiz aşamalardan geçerek kullanılabilmektedir hale getirilmektedir.

Hasır Üstüne Yün Yayma: Yünün hazırlanması sonrasında keçe yapım işlemine başlanır. Yere serilen hasır üstüne yapılacak olan materyalin özelliğine göre yün yayılır. Sonrasında hasır katlanmaya başlar. Hasırın düzgün katlanması adına bazı yörelerde hasırın içine sarık yerleştirilmektedir. Hasır silindir biçimine getirilmesi sonrasında iple bağlanır. Atölyede bir zaman yuvarlanır.

Açma ve Kurutma: Tepme işleminin bitmesi sonrasında hasır açılır ve kurumaya bırakılır. Kuruma işlemi de bitince keçe artık kullanıma kullanıma hazır duruma gelir.

Yünlerin Havalandırılması: Yıkanmış olan yünlerin kurutulması sonrasında havalandırma işlemi başlar. Geçtiğimiz yüzyılda bu işlem yay ve tokaç ile yapılırdı. Bu günlerde ise hallaç makineleri bu işlemi gerçekleştirmektedir. Havalandırma işlemi ile yün daha rahat şekil alabilen yumuşak yapıya ulaşır.

Yünlerin Temizlenmesi: Atölyeye taşınan yünler hepsinden önce temizlenme işleminden geçerler. Bu işlem yünlerin kaynatılması ile gerçekleşir. Böylece insanların sağlığına zararlı olan maddelerden arındırılmış olur. Temizleme işlemi sonrasında ise havalandırma işlemine geçirilir.

Tepme: Tepme işlemine başlanmadan önce hasır iple bağlanır ve dış yüzeyi çuval ile kaplanır. Amaç keçenin lekelenmemesidir. Sonrasında tepme işlemine geçilir. Sistematik olarak çevrilen keçe rulosu, keçe ustasınca tepilir. Bu günlerde bu işlem makinelerce yapılmaktadır. Ruloya vurulan her darbe yünlerin sıkışarak bir tüm olmasını sağlamaktadır. Böylece keçe oluşur. İşlem otuz dk kadar sürer.

Yünlerin Kırpılması: Ülkemizde koyun, keçi ve deve gibi hayvanların yünleri genel olarak senede iki kez kırpılmaktadır. İlk kırpma işlemi nisan ayında, ikinci kırpma işlemi ise daha sıcak olan temmuz veyahut ağustos ayında gerçekleştirilir. Keçe yaparken kullanılan yünler ikinci kırpmada elde edilen yünlerdir. Bu yünlerin kırpılması sonrasında kalitelerine göre ayrılarak, keçe yapılacak atölyeye taşınır.

Sabunlu Suyla Nemlendirme: Hasır üstüne yünün yayma işlemine başlanılması sonrasında, kazanlarda su kaynatılır. Suyun kaynatılma işlemi bitince suya sabun eklenmektedir ve suda bu sabun eritilir. Hasırın tekrar açılması ile beraber bu sabunlu su bir süpürge vasıtasıyla hasırın üstüne serpilir. Bütün yüzeye bu işlem uygulanmaktadır ve tekrar hasır katlanır. Ve tepme adı verilen ve keçeyi oluşturan asıl aşamaya geçilir.

Keçe Nedir?

Keçe, Türk tarihinde büyük bir öneme sahiptir. Saltanat emareleri arasında, gelinlik kızların çeyizlerinde, konargöçerlerin çadırlarında ve daha çokca yerde keçe ürünler kullanılmıştır. Keçenin kanıtlanabilen en eski kullanımı milattan önce 6500 senesine kadar gitmektedir.

Keçe; koyun, keçi, tavşan ve deve gibi hayvanların yünlerinin kırpılması sonrasında sabun ve su kullanılarak nemlendirilmesi ve “tepme” adı verilen özel işlem vasıtasıyla sıkıştırılarak kumaş biçimine getirilmesi işlemidir. Keçeyi diğer kumaşlardan ayıran en ehemmiyetli özelliği dokuma olmamasıdır.