Flüt nasıl çalınır?
Ağızlık bölümünden üflenen havanın titreşmesi ile flütten ses çıkar. Perdelerin açık veyahut kapalı olmasına göre, flüt içinde titreş...
Geçmişi çok eskilere dayanan flüt, ses genişliği 3 oktav olan üflemeli bir çalgıdır. Flütün yaparken 20. asrın başlarına kadar nar ve abanoz gibi sert ağaçlar kullanılmasına karşın, son yıllarda yaygın olarak nikel, gümüş ve altın kullanılır. Üflenen bölümünün yanda olmasından ötürü yan flüt olarak da bilinen flütün, blok flüt gibi daha fazla eğitim amacı ile kullanılan çeşitleri de vardır. Fakat yan flüt orkestralarda kullanılan tek flüt türüdür. Şimdi flütün özelliklerini az daha yakından tanıyalım.
Ağızlık bölümünden üflenen havanın titreşmesi ile flütten ses çıkar. Perdelerin açık veyahut kapalı olmasına göre, flüt içinde titreşen hava sütununun uzunluğu değişir. Bu biçimde değişik frekanslarda ses oluşturularak notalar çalınmış olur.
Flütte tutuş da çok önemlidir. Flüt sağ tarafa doğru tutulur. Sol el işaret parmağı dibine dayanan flüt, alttan her iki elin başparmaklarıyla desteklenir. Sol elin dışı, sağ elin ise içi karşıyı göstermektedir. Tutuşta kişinin kendini kasmadan rahat bir pozisyon alması gerekmektedir.
Flütten doğru ses çıkartılabilmesi için dudakların pozisyonu çok önemlidir. Yastığın delik altındaki bölümü dudak ile çene arasındaki boşluğu doldurmalıdır. Bu biçimde delik ortalanarak alt dudağın alt çizgisi deliğin tam altına gelecek halde ağızlığa dayanmalıdır. Delik ise tavanı göstermeli veyahut hafif biçimde üfleyen kişiye meyilli olmalıdır.
Flüte yeni başlayanların 15’er dakikalık çalışma-dinlenme periyotlarıyla, gün içinde azami 2 saat çalışmaları tavsiye edilir. Ayna karşısında yapılmış olan çalışmalar, biçimsel hataların görülmesini sağlamaktadır. Yemeğin hemen daha sonra ise diyafram üstündeki baskıdan ötürü çalışma yapılmaması gerekmektedir.
Flüt; ince ve uzun, silindirik bir borudur. Bu borunun iç çapı 1,9 cm ve uzunluğu 67 cm’dir. Baş, gövde ve kuyruk bölümlerinden oluşan flütün baş kısmında nefesin üflendiği “ağızlık” diye adlandırılan bir delik bulunmaktadır. Flüt üstünde notaları oluşturan “perde” adıyla anılan delikler vardır. Bu delikler en direkt parmaklarla değil de, parmaklarla kontrol edilen bir mekanizmayla kapatılır. Esasen yaylı bir kaldıraç sistemi olan bu mekanizmada delikler, mekanizmaya bağlı kapaklar tarafından kapatılır. Toplam 8 parmak ile kontrol edilen mekanizmada birden fazla perde, mandallar kullanılarak tek parmakla kapatılabilir.