Metal nasıl boyanır?

Metal yüzeyler çıplak bırakıldığında havadaki oksijenle tepkimeye girip korozyona uğrarlar. Bu korozyon metali ağırlaştıracağı gibi bir zaman sonra da metalin yapısının bozularak dayanıksız ve işlevini yerine getiremez hale getirecektir. Bu istenmeyen etkiyi engellemek için metal yüzeylerin dış etkilerle arasındaki bağlantının kesilmesi gerekmektedir. Çağımızda bu genel olarak boyama veyahut kaplama ile sağlanmaktadır.

Boya yapılacak yüzey kapalı bir yerde ise güzelce havalandırılmalıdır. Gereken emniyet önlemleri alınmalı genelde içerisindeki tiner ve diğer kimyasallar yüzünden yanıcı ve parlayıcı olan boyaya ateşle ya da ısıl kaynaklar ile yaklaşılmamalıdır.

Son kat boyalar da astarlar gibi uygulama amacına göre çeşitlilik gösterirler. Örnek verilecek olursa paslanmaya karşı akrilik boya kullanılabilirken su ve rüzgar gibi yıpratıcı etkilere maruz kalan yüzeylerde genellikle epoksi boya kullanılmaktadır. Benzer zamanda örnek verilecek olursa gemilerde devamlı su içerisinde kalan kısımlarda sakal ismiyle anılan deniz canlısı kolonilerinin oluşmasını engellemek için anti-fouling adı verilen boya türü kullanılırken, grafiti artistlerinin yüzeyleri tekrar boyamalarını engellemek için anti-graffiti boyalar kullanılmaktadır. Genel açıdan boyalar reçinelerine göre sentetik, selülozik, yağlı, hava kurumalı, UV, akrilik, epoksi, polyester, poliüretan boyalar halinde sınıflandırılabilirler. Bazı boyalar kendi kendilerine kuruyacakları gibi bazıları ek kimyasallarla kurutulur. Boya hazırlanırken bu kimyasalların boyaya katılma oranı boya üreticisinin tavsiyesine münasip yapılmalıdır. Tersi durumunda boya çok uzun zamanda kuruyabileceği gibi çok kısa süre içinde daha boyayı vuramadan da kurayabilir. Bazı boyaları ise kuruduktan sonra ıslatmak yahut ısıtmak gerekebilir. O yüzden boya üreticisinin talimatlarına uyulmasında yarar vardır.

Metal yüzeyleri boyama öncesi hazırlamak gerekmektedir. Her şeyden önce metal yüzeyde kalan daha önceki boyalar ve sülyen toptan çıkartılır. Raspa adı verilen bu işlemin çok yolu vardır. Raspa çisel, raspa motoru, su jeti, kum raspası ve basınçlı raspa gibi havalı ya da elektrikli aletlerle yapılabileceği gibi münasip ağızlı özelleşmiş japon çekici, tel fırça ve el zımparası gibi el aletleri ile de yapılabilinir. Yüzey bütünüyle temizlenince hepsinden önce oluşan boya ve pas parçaları süpürülür ve devamında yıkanır. Yüzey kuruduktan sonra ilk başta herhangi yapışkan bant yüzeye yapıştırılıp çekilerek bantta bir kalıntı olursa yüzey tekrar tam olarak süpürülüp yıkanmalıdır. Yüzeyde kalıntı olmadığından emin olunduktan sonra yüzeyde yağ kalıp kalmadığını öğrenebilmek için yüzeye tebeşirle yazılmaya çalışılır. Tebeşir yazmıyorsa yüzey yağlıdır ve yağ çözücü özellikli bir temizlik ajanı ile temizlenmelidir. Yüzeyin fakat kalıntısız, yağsız ve tümüyle kuru olduğundan emin olunca boya yapılmaya başlanılabilir. Aksi durumunda yapılmış olan boyanın ömrü ve dayanıklılığı negatif olarak etkilenecektir. Benzer zamanda derin kesik, yara gibi yüzeyde büyük engebeler var ise buralar macunlanarak sonra raspa ile düzleştirilmelidir.

Boya yapıldıktan sonra kalan boyanın ağzı sıkıca kapatılmaz, hava ile teması kesilmez ise kuruyarak kullanılmaz hale gelebilir. Benzer biçimde kullanılan fırçalar, rulolar da güzelce temizlenmeli yahut su ve tiner karışımı bir sıvının içerisinde bekletilmelidir. Aksi durumda kuruyup kullanılmaz hale geleceklerdir.

Yüzey hazırlandıktan çoğu zaman bir veyahut iki kat astar(sülyen) boya vurulur. Astar boya metal yüzey ile son kat boya arasında birleştirici bir yüzey oluşturmaktadır, son kat boyaya parlaklık vermektedir, metal yüzeydeki pürüzleri azaltır, oksitlenme süresini ve boyanın kullanım ömrünü arttırmaktadır. Astar boya yüzeyin amacına göre seçilmelidir. Aktif metal içerikli antipas astarlar paslanmaya karşı daha etkili koruma sağlarken fırın astarları yüksek sıcaklığa karşı daha etkili olmaktadır. Bunlarla beraber elektrik akımını ileten elektrolizli kaplamalarda kullanılan astarlar olduğu gibi kaynaklanacak metal yüzeylere uygulanan hem elektrik akımını iyi ileten aynı zamanda yüksek sıcaklığa karşı sağlam punta kaynak astarları da mevcuttur. Astar vurulduktan sonra ikinci kat astar yahut son kat boya vurulmadan kuruması beklenmelidir. Benzer astar tekrar vurulacaksa 15-30 dk arası beklemek yeterlidir.

Boya yüzeye genelde sünger, kaşık fırça, rulo veyahut boya tabancası ile vurulur. Boya vurulurken dikkatin açılması gereken nokta boyanın gerektiği kadar inceltilip gerektiği ölçüde vurulmasıdır. Çok inceltilen boya yüzeyden akar koruyuculuğu azalır ve damlama yaparak yüzeyin estetiğini bozar. Çok kalın boya ise zor uygulanmaktadır ve yüzeyi boyamak için gereken boya miktarını arttırmaktadır. Ek olarak kaşık fırça kullanırken fırçaların darbelerini benzer yönde vurmamız gerekmektedir tersi durumunda fırça izleri yüzey estetiğini bozar.