Zeka testi nasıl yapılır?
Bu kategoride temel alt testler, sayı dizileri ile dikkat, konsantrasyon ve zihinsel kontrol, aritmetik ile zihinsel matematik proble...
Doğuştan gelen, büyük oranda kalıtımın etkilerini taşıyan ve çevre ile şekillenen zeka, senelerdir bilim dünyasının ilgi çeken konuları arasında yer almıştır. Çokca tanımı bulunması yanında zeka ile ilgili genel tanımlardan biri; problem çözme, soyut düşünme, karmaşık fikirleri kavrama, çabuk öğrenme ve deneyimlerden faydalanabilme yeteneğini içeren zihinsel kapasitedir.
Bellek Çalışması
Bu kategoride temel alt testler, sayı dizileri ile dikkat, konsantrasyon ve zihinsel kontrol, aritmetik ile zihinsel matematik problemlerinde konsantrasyon ölçülür. Ek testte ise harf ve sayı sıralamaları ile zihinsel kontrol ve dikkat ölçümü yapılmaktadır.
Algısal Muhakeme
Uzaysal algı, soyut görselleri işleme ve problem çözmeye dair blok tasarımı, uzamsal ve tümevarımsal akıl yürütme, soyut sorunları çözmeye dair matrix muhakeme, uzamsal akıl yürütmeye dair görsel bulmacalar temel alt testlerdir. Ek olarak, görsel algıları algılama yeteneğine dair resim tamamlama, nicel ve analojik akıl yürütmeye dair şekil ağırlıkları testi olmak iki ek test bulunmaktadır.
İnsan zekası, türetilmiş bazı standart testler ile ölçülür. Zeka kat sayısı yahut IQ (intelligence quotient) olarak bilinen testlerde ölçüm, testlerdeki sorulara göre belirlenen zeka yaşının gerçek yaşa bölünüp yüz ile çarpılması şeklindedir. Belli standart sapmaya göre değerlendirilen zeka testleri bilhassa eğitimde öğrencilerin standardizasyonunu saptama ve iş alanında çalışanları yetenekleri doğrultusunda belirleme amacı ile kullanılır. Ayrıca psikometrik zeka dağılımlarını incelemek için de başvurulan zeka testlerinin kişisel olarak uygulanan çok türü bulunmaktadır. Zamanımızda en fazla uygulanan zeka testi, 1955 senesinde David Wechsler tarafından yayımlanan ve 2008 senesinde Pearson tarafından yenilenen Wechsler Zeka Ölçeği testidir. Çocuklar ve yetişkinler için ayrı olarak düzenlenmiş bu testler, zekanın dört önemli bileşenini kapsar ve 10 temel alt test ile 5 ek testten oluşur.
İşleme Hızı
Bu günlerde kullanılan diğer zeka testleri arasında Stanford-Binet testi, küçük çocukların gelişimsel ve zihinsel eksikliklerini teşhis etmek; Woodcock- Johnson bilişsel yetenek testi, bilişsel yetenekleri ölmek ve detaylı bir biçimde analiz etmek, diferansiyel yetenek testleri iş alanında çalışanların yeteneklerini değerlendirmek; CAS bilişsel değerlendirme sistemi, bilhassa eğitimde faydalanmak üzere 5 ile 17 yaş arasındaki çocukların bilişsel gelişimlerini ölçmek amacıyla yapılmaktadır.
Görsel algılama, analiz etme ve tarama hızının ölçüldüğü simge arama ve görsel çalışma belleği ile görsel motor koordinasyonun ölçüldüğü kodlama testleridir. İşleme hızında ek olarak görsel ve algısal hızın ölçüldüğü ek test bulunmaktadır.
Zeka testlerinin değerlendirilmesi ile ilgili olarak flynn etkisi önemli görülen bir olgudur. Bu olguya göre, insan zekasında nüfus, eğitim ve beslenme gibi belli etkenlere bağlı artış vardır. Bu artış, her on senede bir zeka testlerinde üç puanlık bir artışa denk gelir. Fakat son zamanlarda flynn etkisine göre zeka ilerlemesinin durması ve zeka potansiyelinin en üst seviyelere gelmiş olması da söz konusudur.
Sözel Anlama
Benzerlikler ile soyut sözel akıl yürütme, kelimeler ile öğrenilen kelimelerin sözlü olarak ifade edilmesi, bilgi ile kültür ve genel bilgi ve ek test kavrama ile soyut sosyal kuralları, roller ve ifadeler ile başa çıkma yeteneği ölçülür.