İntifa hakkı nedir?

İntifa hakkı, bir eşya üstünde, malikinin sahip olduğu haklardan kullanma ve semerelerinden faydalanma haklarını bir başkasına devretmesi ile kurulan hak tipidir.

Kategorisel olarak inceleyecek olursak, intifa hakkı, sınırlı ayni haklardandır ve sınırlı ayni haklar içinde irtifak hakları kategorisinde yer bulur. Ek olarak mutlak haklar-nisbi haklar ayrımında, intifa hakkı, mutlak haklar içinde yer alır.

Misal vermek gerekirse, bir elma bahçesi sahibi olan Bay A, bu bahçeyi kullanması ve bahçedeki elmaları toplayıp satması için Bay B'ye verirse, Bay B'ye intifa hakkı tanımış olur.

Bugünkü hukuk terminolojisinin temelleri Eski Roma Devleti devrinde atılmıştır. Halen türkiyede hukuk fakültelerinde Roma Hukuku dersleri okutulmaktadır. Eski Roma hukukçuları, bugünkü intifa hakkını tanımlarken, malikin eşya üstünde üç temel hakkı olduğundan yola çıktılar. Bu üç temel hak: "usus", "fructus" ve "abusus" idi. "usus", malikin eşya üstündeki kullanma hakkını, "fructus" malikin eşya üstündeki semerelerinden faydalanma hakkını ve "abusus" ise malikin eşya üstünde dilediği gibi tasarrufta bulunma hakkını belirtmekteydi. Malik olan kişi bu üç temel haktan "usus" ve "fructus" yani kullanma ve semerelerinden faydalanma haklarını başkasına devredebiliyordu. Bu halde haklarını devrettiği kişiye intifa hakkı vermiş oluyordu. Eğer eşya üstündeki üç temel hakkın tamamı bir başkasına devredilirse, mülkiyet de devredilmiş olur. Çünkü mülkiyet hakkının temelinde tasarrufta bulunma hakkı vardır ve bu hakkın başkasına devredilmesi, mülkiyetin devri anlamına gelir. İntifa hakkında ise mutlaka mülkiyet devredilmez, yalnızca kullanma ve semerelerinden faydalanma hakları devredilir.

İntifa hakkı veren malik, eşya üstündeki kullanma ve semerelerinden faydalanma hakkını devretmiştir ve yalnızca tasarrufta bulunma hakkı kalmıştır. Bu halde malikin tek hakka sahip olması durumu "çıplak mülkiyet hakkı" olarak nitelendirilir.

İntifa hakkı, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan, intifa hakkı sahibi bu hakkını başkasına devredemez, miras yoluyla da bu hak geçmez. Gerçek insanlarda ölüme kadar, tüzel insanlarda ise 100 sene süreyle geçerli olur ve ölümle veyahut 100 senelik sürenin dolmasıyla intifa hakkı sona erer.