Vergi muafiyeti nasıl alınır?

Kanun içinde vergi borcuna tabii tutulmuş olduğu durumda kişinin yine benzer kanunla vergi yükümlülüğü dışında bırakılmasına vergi muafiyeti denir. Gelir vergisi muaflığından yararlanabilen kişi ve kuruluşlar, gelir vergisi kanununda şu biçimde belirtilmiştir; esnaf muaflığı, çiftçi muaflığı, diğer muaflıklar (diplomat muaflığı, ücret istisnası, göçmen ve mülteci muaflığı, serbest melek erbabında yaşlılık muaflığı).

Vergi muafiyeti kapsamına göre (kişi, kurum, vakıf esnaf, çiftçi, engelli vb.) istenen evraklar değişim gösterebilir.

Çiftçilerin muaflığına bakıldığı zaman ise küçük çiftçiler vergiden muaftır. İşletmenin büyüklüğüne göre ve satış tutarına göre de çiftçinin muaflığı söz konusudur. Örnek verilecek olursa küçük çiftçinin vergiden muaf olabilmesi için senelik zirai geliri 60.000.000 lirayı geçmemesi şarttır. Çiftçinin büyüklüğüne karar verme ölçütleri ekilen arazinin büyüklüğü ve araziye ekilen ürün ile belirlenir.

Motorlu taşıt kullanmadan, gezici olarak perakende ticaret ile ilgilenen kişiler, küçük sanat erbapları (kundura boyacıları, kalaycılar, hallaçlar vb.), köylerde sanat işleri ile uğraşanlar, ziraat işlerinde kullandıkları motor, araba, hayvan gibi vasıtalarla ara sıra ücret karşılığında yolcu taşıyan çiftçiler, evinde el emeğiyle imal ettiği örtü, çarşaf havlu, kilim, örgü gibi üreten kişi ya da kişiler vergiden muaf esnaf kategorisine girerler.

Son olarak vergi muafiyeti, vergi istisnası ve vergi indirimi kavramlarının karıştırılmaması buna göre işlem yapılmış olması önemli bulunan bir husustur. Vergi istisnası; kanunda vergilendirilmesi gerekli olan bir konunun geçici süreyle veyahut toptan vergi dışı bırakılmasıdır. Vergi indirimi ise engelli vatandaşlarımıza vergilerini ödemede kolaylık sağlamaya yönelik bir uygulamadır.

Vergi muafiyetiyle ilgili hususlarla gelir idaresi başkanlığı ilgilenir. Gelir vergisi kanununda yer bulan bir muaflık bahsi geçen ise başkanlıkla irtibata geçilmelidir. Esnaf vergi muafiyeti için belge alma dilekçe formu başkanlığın sitesinde dilekçeler tarafında mevcuttur.

Diplomat muaflığı maddesine bakıldığı zaman yabancı devletlerin Türkiye’de bulunan elçi, konsolos, elçilik ve konsolosluk memurları karşılıklı olarak gelir vergisinden muaf olduğunu görülmektedir. Yabancı elçilik ve konsoloslukların diplomat muaflığı maddesine girmeyen memur ve hizmetlerinin yalnız bu işlerinden ötürü aldıkları ücretler karşılıklı olmak koşuluyla gelir vergisinden muaf edilir.