Sema gösterisi nasıl yapılır?
Sema gösterisi, naathanın Naat-ı Şerif’i okumasıyla başlar. Naat-ı Şerif, Hz. Muhammed’e yapılmış olan övgülerden ortaya çıkar. Daha ...
Duymak, işitmek anlamına gelen sema, mevlevi dervişler tarafından yapılan tür ayindir. Sema esnasında mevlevi dervişleri kendi etraflarında dönerler ve bu anda kendilerinden geçmiş bir biçimde hareket ederler. Bu hareketler ve dönüşler, kainatın oluşumunu, kişinin dünyaya geldikten sonra Allah’ın aşkını içerisinde duyumsayıp kulluğunu hissedişini, kavrayışını simgeler. Bu esnadaki dönüşler sema olarak adlandılır. Mevleviler dönmek yerine sema etmek terimini kullanırlar. Sema, onların zikir etme biçimleri, Allah’ı anma şekilleridir. Sema eden dervişlere semazen denmektedir.
Sema gösterisi, naathanın Naat-ı Şerif’i okumasıyla başlar. Naat-ı Şerif, Hz. Muhammed’e yapılmış olan övgülerden ortaya çıkar. Daha sonrasında ney çalınmaya başlar. Ney İslam’da önemli bulunan bir yere sahiptir ve bu gösteride Allah’a olan hasreti, aşkı temsil eder.
Sema edilirken amaç kendinden geçmek ve öylesine dönüp durmak değildir. Semazenler sema sırasında yalnızca Allah’ı düşünüp ona içlerini açarlar ve onun sevgisini kazanmak için uğraşırlar.
Sema gösterisi musiki ile beraber yapılmaktadır. Ney ve kudüm başta olmak üzere sema gösterilerinde musiki enstrümanlar ve sanatçıları gösterilerde yerlerini alırlar. Bundan hariç ayin-i şerifi okuyan ayinhan ve yine ilahileri seslendiren naathan da musiki grubuna dahil olan kişiler arasındadır.
Ney taksiminden sonra semazenler, sema meydanında sağdan sola doğru yürüyüşe başlarlar. Bu sema meydanının üç kez dolaşıldığı “Devr-i Veledi” yürüyüşüdür. Bu yürüyüşten sonra sıra Sultan Veled adıyla anılan ve semazenlerin birbirlerine selam verip daire biçiminde yürüdükleri kısma gelir. Bu yürüyüşte semazenler karşı karşıya gelirler ve başlarını eğerek selamlaşırlar.
Bütün bu kısımlardan sonra tekrar bir ney taksimi başlar ve ayinin çalınmaya başlamasıyla semazenler üzerlerindeki hırkaları çıkarırlar. Bu doğum anını simgeler. Kollarını kavuşturan semazenler hakikate doğuşlarını simgeleyen bu hareketten sonra şeyhin elini öpüp iznini aldıktan sonra sema etmeye başlarlar.
Bundan sonra beş selamdan oluşan asıl sema gösterisi başlamış olur. İlk selam kimsenin kulluğunu anlamasını simgeler. İkincisi Allah’a hayranlık duymayı, üçüncüsü hayranlığın aşka dönüşmesini, dördüncüsü kulluk vazifesinin başlangıcını simgeler. Beşinci semada şeyh de semaya katılır. Ama hırkasını çıkarmaz ve kollarını açmaz. Şeyh semasını yapıp yerine geçikten sonra son taksim yapılmaktadır. Kuran-ı Kerim’den bir kısım okunur ve “Hu” sesleri eşliğinde sema gösterisi sona erer.