Satrançta geçerken alma kuralı nedir?
Piyonların hareket kabiliyetleri ile direkt ilgisi bulunan bu kural, tehdit edilen kareler üstünden piyon sürüşünü sekteye uğratması ...
Farklı oyun tarzı ve kendine münhasır özellikleri olan satranç, gerek ilginç kurallarıyla, gerekse enteresan hamleleri ile dikkat çeker. Satranç oyunundaki en tuhaf ve bir o kadar da eğlenceli kurallardan birisi ise "geçerken alma" kuralıdır. Piyonlara has bir kural olan geçerken alma, "en passant" olarak da bilinir.
Önemli Noktalar
Geçerken alma kuralı yalnızca piyonlar arasında olur.
15. yüzyılda kurallaşan bu hal bütün satranç turnuvalarında uygulanan bir kuraldır.
Geçerken alma kuralı sadece 1 defaya mahsus olarak uygulanabilir. Hamle geçince benzer piyonlar arasında bu kural uygulanamaz. Değişik piyon çiftleri ile geçerken alma -münasip şartlar oluştuğunda- mümkün olabilir.
Geçerken alma kuralı, kuralı uygulayacak olan oyuncunun inisiyatifinde gerçekleşir yahut gerçekleşmez. Oyuncu istemezse, rakip piyonun geçişine izin verebilir.
Piyonların hareket kabiliyetleri ile direkt ilgisi bulunan bu kural, tehdit edilen kareler üstünden piyon sürüşünü sekteye uğratması ile bilinir. Yani piyon, yalnızca ilk hamlesinde sahip olduğu 2 kare ilerleme hakkını kullanırken, üstünden geçeceği kare rakip piyon tarafından tehdit edilmekte ise, rakip piyon sanki tehdit ettiği karede piyon varmış gibi hamle yapan piyonu alabilir ve tehdit altındaki kareye çapraz olarak geçebilir. Kafa karıştırıcı gibi görünse de, çok basittir. Notasyonel olarak anlatmak için aşağıdaki misal incelenebilir.
Örnek Konum
d5 karesinde bir beyaz piyon var. c7 karesinde de bir siyah piyon var.
d5 karesinde piyon oynanacaksa, beyaz oyuncunun 2 alternatifi vardır. Bunlardan ilki, düz biçimde piyon sürerek piyonunu d6 karesine ilerletmektir. İkinci varyant ise "geçerken alma" kuralıdır. İşte şurada, d5 karesindeki beyaz piyon, az önce siyah piyonun üstünden geçtiği c6 karesini tehdit ettiği için, ilgili kareye gelebilir. c5'te bulunan siyah piyonun, tehdit altındaki c6 karesinde bulunmuş olduğu kabul edilerek yenilmesi sözü edilen olur.
c7 karesindeki siyah piyon, 2 kare ilerleyerek c5 karesine gelir ve oyuncu saate basarak hamlesini tamamlar.
Beyaz dxc6 yaparak "geçerken alır".