Satranç kuralları nelerdir?

Tarihi çok eskilere dayanan satranç oyunu, modern dünyada bir disiplin ve eğitim aracı olarak da kullanılmaktadır. Çocuklara analitik düşünme ve strateji kurma fırsatı bu oyun ile sunulabilir. Her oyun gibi satrancın da kendine ait kuralları bulunmaktadır.

Satranç Kuralları

Satranç turnuvalarında, turnuva yönergesinde belirlenen sürelere göre oyunlara zaman sınırlaması konulur. Oyun içerisinde zamanı biten oyuncu yenik sayılır. Zaman sınırlaması, satranç saatleri ile gerçekleştirilir. Bu saatler, her iki oyuncunun da hamlelerinin sonrasında kolayca basabileceği butonlara sahiptir.

Her iki taraf da birbirini sıkıştıramıyor ise oyun berabere olur. Tarafların her ikisinde de sadece şah kalması veyahut bir tarafın şahı tehdit altında değil iken benzer tarafın oynayacak yerinin olmaması da oyunu berabere yapar.

Satranç turnuvalarında hem kişinin kendi hamlelerinin aynı zamanda rakibinin hamlelerinin yazıldığı notasyon kağıtları doldurulmak zorundadır. 

Düzgün durmayan taşları düzeltmeden önce "düzeltiyorum" denilir ve taşlara bu biçimde dokunulabilir.

Satranç oyununa daima için beyaz taşlara (orduya) sahip olan taraf başlar.

"Terfi" ismi ile değişik taşa dönüşebilme kabiliyetine sahip tek taş "piyon"dur. Piyon, rakip tarafın ilk karesine ulaşabildiği an kendi renginde bir taşa dönüştürülebilir (şah hariç).

Satranç, 8 satır ve 8 sütundan oluşan bir tahta üstünde oynanır. Toplam 64 kare vardır. Bu kareler arka arkaya siyah - beyaz veyahut koyu - açık renklerden oluşur. 

Kural dışı hamle yapan taraf, bu hatayı ikinci defa tekrarlaması durumunda hükmen yenik sayılır.

Galibiyet 1 puan, beraberlik yarım puan (1/2) ve mağlubiyet puandır. Hakem, pozisyon gereği kimi hallerde skoru 1/2 - gibi de

Satranç oyununda asıl amaç, karşı tarafın şahını sıkıştırmak ve şahı tehdit altında bırakarak hareket etmesine engel olmaktır. Bir taş ile karşı tarafın şahı tehdit edildiği zaman, tehdit altındaki şah hareket edemiyor ise oyun biter. Bu biçimde biten oyunlara "mat" denir. Tahta üstünde yenilemeyen tek taş, şahtır. Şah ama sıkıştırılabilir.

Satranç tahtası üstünde siyah taşlardan oluşan bir ordu ile beyaz taşlardan oluşan diğer ordu bulunmaktadır. Her iki tarafta da 8'er piyon, 2'şer kale, 2'şer at, 2'şer fil, 1'er vezir ve 1'er şah olmak üzere 16 taş vardır.

Hamle sırası kişide iken bir biçimde temas edilen taş, muhakkak oynanmak zorundadır. Temas edilen taş oynanmayıp, başka bir taş oynanır ise hamle geri aldırılır ve dokunulan taş oynatılır. Benzer zamanda oyuncuya ceza yazılır ve rakibin saatine süre eklenmektedir 

Satranç turnuvalarında telefon gibi teknolojik aletlerin kullanılması ve salona getirilmesi yasaktır. Maç sırasında tespit edilmesi durumunda kişi hükmen yenik sayılır.

Her taşın hareket kabiliyeti belli ve nettir. Taşlar, belirlenen hareket kabiliyetlerine göre ilerlerler. Örnek verilecek olursa piyon açılış hariç hep tek kare ilerlerken, filler ise çapraz karelere doğru giderler.

"Rok" hareketi gibi özel hareketler ile "enpassant" gibi özel haller kurallar dahilinde uygulanmaktadır.

Oyuncular her maçtan önce birbirlerinin ellerini sıkarak başarılar dilerler. Bu, FIDE (Uluslararası Satranç Federasyonu) tarafından kural biçimine getirilmiştir.