Psikoterapi nasıl yapılır?

Psikoterapi uzman klinik psikologlar tarafından uygulanan kimselerin davranışlarını, duygularını, bireysel ve bilişsel özelliklerini anlamaya ve kimi kez değiştirmeye yönelik klinik bir uygulamadır. Psikoterapiyi özel muayenelerde psikoloji lisansından ve klinik psikoloji yüksek lisansından mezun olmuş veya bir lisans alanından daha sonrasında klinik psikoloji yüksek lisansı ve doktorasından mezun olmuş uzmanlar uygulayabilirler. Kamu alanında ise kişinin psikoloji mezunu olması yeterlidir ve bir psikiyatrist süpervizörlüğünde psikoloji mezunları da psikoterapi uygulamasını öğrenebilirler.

Diğer metotsa son günlerde çok popüler olan davranışçı yöntemdir. Davranışçı okul B. F. Skinner’ın eğilimlerinden gelir. Davranışsal terapi klasik ve işlemsel koşullandırma ile davranışların şekillenmesini amaçlar. Davranışsal terapi genelde davranışların değiştirilmesi için çalışır. Değiştirilmesi istenen davranışlar fobiler yahut kompulsiyonlar olabilir. Bunların üstesinden gelmek içinse taşırma terapisi, kaçınma terapisi veya sistematik duyarsızlaştırma kullanılabilmektedir. Bu şekil yöntemler danışanla problemli davranışını karşı karşıya getirebilir ve bu çatışmalar psikoloğun kullanılarak çözülür.

Yine popüler olan yöntemlerden birisi de bilişsel terapidir. Bu terapi biçimi yalnız olarak uygulanabildiği gibi davranışsal terapiyle eklektik olarak da uygulanabilir. Bu metod kişinin davranışlarını etkileyen düşünceleri yoluna koymasına yardım etmektedir. Obsesyonlarda ve ruh durumu rahatsızlıklarında sıkça kullanılan yöntemdir. Bu alanın kurucusu da Aaron T. Beck’tir. Davranışsal terapiyle kullanılmasının nedenlerinden biri de obsesif kompulsif bozukluk gibi endişe rahatsızlıklarını kolay bir biçimde çözmek içindir.

Bu sayılanlar alanda en meşhur psikoterapilerdir. Bu gibi psikoterapileri uygulabilmek için Türkiye’de ve çok ülkede lisanslı psikolog olmak gerekmektedir. Çoğu zaman lisans ve master yapan psikoloji öğrencileri okulda terapileri öğrenebileceği gibi Türk Psikologlar Derneği’nde de eğitimlere katılmak suretiyle istenen yöntemi öğrenip süpervizörün gözetiminde uygulamaya başlayabilir.

Psikoterapinin uygulanmasıda çokca yöntem kullanılabilmektedir. Bu yöntemlere okul denilir. En fazla bilinen ama son senelerde popülerliği azalmış olan yöntem psikanalizdir. Bu okulun kurucusu Sigmund Freud’dur. Psikanaliz bilinci, bilinçaltını ve bilinçdışını anlamaya yöneliktir. Danışanın erken zamanda yaşadığı fiksasyonlar türlü metodlarla ortaya koyulur. Bu yöntemlerden birkaçı serbest çağrışım ve rüyalardır. Freud psikanalizde rüyaların bilinçdışını anlamamıza olanak verdiğini vurgular ve danışanı rüyalarını anlamlandırmaya yönlendirir. Zamanımızda psikanalizin geçerliliğinin yitirmesinin en büyük nedenlerinden biri iyi bir bilimsel dayanağı olmamasıdır ve terapilerin 3-5 sene gibi uzun zaman devam etmesidir.